Europa ademt weer uit: Hongaren stemmen Orbán weg
In dit artikel:
In Hongarije hebben kiezers premier Viktor Orbán afgedankt: uitdager Péter Magyar en zijn Tisza-partij behaalden een duidelijke overwinning. Het nieuwe parlement komt op 12 mei bijeen; Magyar vroeg Orbán intussen al om geen besluiten meer te nemen die de handelingsruimte van de aankomende regering zouden beperken. De nederlaag wordt in Europa gevierd als een herstel van democratische controle; politicologen wijzen erop dat autoritair leiderschap kwetsbaar blijft als de economie faalt.
Politieke reacties liepen uiteen. Bondgenoten van Orbán — zoals de Tsjechische premier Andrej Babiš — prezen zijn standpunten over soevereiniteit en stabiliteit, terwijl de Slowaakse premier Robert Fico aangaf open te staan voor samenwerking met Magyar, onder meer rond het streven naar hervatting van Russische olieleveringen via de beschadigde Druzhba-pijpleiding. De Verenigde Staten, die Orbán de afgelopen dagen nog politiek en economisch steun beloofden (met onder meer een bezoek van vicepresident JD Vance), zagen hun invloed in Boedapest teruglopen. De vertrekkende regering stond bekend om nauwe betrekkingen met Rusland — zij blokkeerde herhaaldelijk sancties — en om intensieve samenwerking met China, dat stevig in Hongarije investeerde. Bij het overwinningsfeest van Tisza werd expliciet afstand genomen van Russische inmenging.
Direct na de uitslag organiseren tal van denktanks online sessies om de betekenis van de omwenteling voor Europa te duiden; FD-correspondenten volgen de ontwikkelingen op de voet.
In Polen escaleert een politiek schandaal rond de regulering van crypto. Premier Donald Tusk baseerde zich op een onderzoek van de binnenlandse veiligheidsdienst ABW waaruit zou blijken dat Zondacrypto-ceo Przemysław Kral grote donaties deed aan politieke stichtingen en dat die gelden politieke actoren beïnvloedden die pleitten voor lichtere regelgeving. Vooral een bedrag van circa 450.000 zloty naar het Institute of Sovereign Poland — gelinkt aan de omstreden voormalige minister Zbigniew Ziobro — kreeg aandacht. Tegelijk liggen bij Zondacrypto serieuze operationele problemen: gebruikers klagen over moeilijkheden bij het opnemen van tegoeden en een scherpe afname van de bitcoinreserves. President Karol Nawrocki (nauw verbonden met PiS) legde al twee keer veto op door de regering voorgestelde strengere crypto-wetgeving, bedoeld om de Europese MiCA-regels te implementeren; Tusk roept het parlement op dat veto snel te overrulen om consumenten te beschermen.
Bulgarije voert deze maand de euro in; ECB-economen hebben onderzocht welke prijseffecten dat heeft. Conclusie: er was een meetbare, maar tijdelijke prijsstijging in de dienstensector in januari — met name horeca, hotels, kapsalons en garages — die in februari grotendeels weer wegebde. Preventieve maatregelen van de Bulgaarse autoriteiten (zoals verplichte duale prijsaanduiding en extra controles) dempten veel prijsopdrijving; de ECB schat het extra inflatie-effect op een beperkt aandeel (ongeveer 0,1 procentpunt door anticiperende prijsaanpassingen), en de publieke steun voor de euro nam na de invoering toe tot boven de 50%.
Verder signaleert een beperkte Politico-peiling dat iets meer dan de helft van de Spanjaarden Washington als een bedreiging voor Europa ziet — een sentiment dat is opgeblaasd door de recente ruzie tussen premier Pedro Sánchez en de Amerikaanse president over het gebruik van Spaanse basissen in het conflict met Iran. Sánchez riep EU-leiders op “groot te denken” en pleitte voor een steviger Europese defensie, inclusief stappen richting een gezamenlijk Europees leger.
Op de Europese agenda deze week staan meerdere dossiers: het college van commissarissen vergadert over de oorlog in Iran en de gevolgen voor de EU; de Europese Rekenkamer publiceert een studie over het decarbonisatiefonds; het Europees Parlement zet zijn begrotingsdiscussies voort; en prominente Iraanse persoonlijkheden, onder wie Shirin Ebadi, spreken digitaal in de buitenlandcommissie. Historicus Koert Debeuf pleit in een nieuw boek voor een vredesconferentie in Brussel als neutraal platform om escalatie te voorkomen, terwijl analyses en podcasts (o.a. van Chatham House) zich buigen over Aziatische lessen uit het Iran-conflict en de geopolitieke spanningen rond de Straat van Hormuz.