Pensioenleiders NY en Californië tegen 'extreme' SpaceX-controlestructuur
In dit artikel:
Drie kopstukken van Amerikaanse publieke pensioenfondsen — New York State Comptroller Thomas DiNapoli, New York City Comptroller Mark Levine en CalPERS-ceo Marcie Frost — hebben in een brief aan Elon Musk en topbestuurders van SpaceX ernstige bezwaren geuit tegen de geplande governance- en eigendomsstructuur rond de aanstaande IPO. De brief, verzonden woensdag en ingezien door Reuters, waarschuwt dat de voorgestelde regels aandeelhoudersbescherming aanzienlijk zouden verzwakken en buitengewone macht bij Musk zouden concentreren.
De pensioenleiders, die samen toezicht houden op meer dan 1 biljoen dollar aan pensioenvermogen en drie van de vier grootste Amerikaanse publieke pensioenen representeren, noemen meerdere concrete punten van zorg: superstemrechten waardoor Musk de beslissende controle behoudt; een vetorecht op zijn eigen ontslag; de status van "controlled company" waardoor onafhankelijke bestuursregels kunnen worden omzeild; en een bepaling die verplichte arbitrage voor aandeelhoudersclaims invoert, wat collectieve rechtsvorderingen onder federale effectenwetten praktisch zou blokkeren. Ook wijzen zij op een nieuwe registratie in Texas: die staat maakt het mogelijk dat alleen aandeelhouders met minimaal 3% van de uitstaande aandelen een afgeleide procedure mogen starten — bij de verwachte waardering van SpaceX zou dat astronomische bedragen vergen en praktisch alleen binnen Musks bereik liggen.
De brief belicht ook het bredere probleem van Musks veelvuldige zakelijke rollen — naast SpaceX leidt hij ook Tesla, X, xAI, The Boring Company en Neuralink — en noemt eerdere regelgevende kwesties rond Musk (zoals de SEC-schikking in 2018 en recente juridische uitspraken over zijn handelen bij Twitter) als relevant voor hoe governance nu zou moeten worden ingericht. Daarnaast noemen de pensioendirecteuren transacties met gelieerde partijen, zoals de overname van xAI en een gerapporteerde investering van Tesla in SpaceX, als voorbeelden van deals die zijn gedaan zonder publiek aandeelhouderschap of onafhankelijk goedkeuringsproces.
SpaceX mikt met de beursintroductie op een recordopbrengst van circa 75 miljard dollar en een waardering rond 1,75 biljoen dollar; opname in indexen zoals de Nasdaq 100 zou ertoe leiden dat grote passieve fondsen automatisch aandeelhouders worden. De pensioenleiders waarschuwen dat de voorgestelde structuur “de meest managementvriendelijke” op deze schaal naar de beurs zou brengen en dat beleggers op lange termijn daardoor weinig effectief rechtsmiddel of onafhankelijke controle zouden hebben.
Als oplossingen vragen zij onder meer: one-share, one-vote of een aflopende periode voor superstemrechten binnen zeven jaar; een overwegend onafhankelijk bestuur; scheiding van de functies van CEO en voorzitter; schrappen van ontslagbeschermingen en verplichte arbitrage; en onafhankelijke goedkeuring van transacties met Musk-gerelateerde bedrijven. Ze hebben gevraagd om een persoonlijk overleg met Musk en zijn adviseurs om hun zorgen te bespreken. SpaceX heeft niet inhoudelijk gereageerd op vragen.