Exclusief: VS werkt aan portaal om inhoudsverboden in Europa te omzeilen
In dit artikel:
Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken werkt aan een onlineportaal (gepland op freedom.gov) waarmee mensen in Europa en andere regio’s online content zouden kunnen bekijken die hun eigen regeringen hebben geblokkeerd — inclusief materiaal dat in sommige landen als haatzaaierij of terroristische propaganda wordt beschouwd. Drie bronnen die met het plan bekend zijn, zeiden tegen Reuters dat het portaal mogelijk een ingebouwde VPN-functie krijgt om verkeer eruit te laten zien alsof het uit de VS komt, en dat gebruikersactiviteiten niet zouden worden gevolgd.
Het project staat onder leiding van onderminister voor Publieksdiplomatie Sarah Rogers en zou aanvankelijk vorige week worden gepresenteerd op de Veiligheidsconferentie van München, maar die aankondiging werd uitgesteld. Reuters kon niet vaststellen waarom; twee bronnen zeiden dat sommige ambtenaren, waaronder juristen, zorgen hadden geuit over het initiatief, iets wat het ministerie van Buitenlandse Zaken ontkent. Het departement benadrukt tegenover Reuters dat er geen specifiek op Europa gericht programma bestaat, maar noemt digitale vrijheid wel een prioriteit en zegt dat het verspreiden van privacy- en omzeilingstechnologieën zoals VPN’s onderdeel van die inzet is.
De voorgestelde portal zet Washington in een geopolitieke en juridische spanning: enerzijds profileert de regering-Trump vrije meningsuiting en verzet tegen het volgens haar benauwende online-moderatiebeleid van Europese landen en de EU; anderzijds zou het openlijk burgers kunnen aanmoedigen lokale wetgeving te omzeilen. Europese regulering, zoals de Digital Services Act en andere wetten, verplicht platforms om illegale haatzaaiende uitingen, terroristische propaganda en schadelijke desinformatie te beperken of snel te verwijderen. EU-toezichthouders hebben in het verleden al bijvoorbeeld X (voorheen Twitter) beboet en opdracht gegeven tot massale verwijderingen.
Critici waarschuwen dat freedom.gov als directe aanval op Europese regels kan worden gezien. Kenneth Propp, een voormalig onderzoeker bij het ministerie die Europese digitale regelgeving volgde, noemde het plan een poging om nationale wetten te omzeilen. Ook is onduidelijk welk praktisch voordeel het Amerikaanse portaal zou bieden boven bestaande commerciële VPN-diensten. Reuters meldde dat het domein op 12 januari werd geregistreerd; op het moment van rapportage bevatte de site nog geen inhoud, alleen het logo van de National Design Studio, de tekst “fly, eagle, fly” en een inlogformulier.
Bij het project zijn ook figuren betrokken die eerder met de Trump-administratie werkten aan overheidscommunicatie en -ontwerp, waaronder Edward Coristine en de National Design Studio. De regering heeft eerder al commerciële VPN’s en vergelijkbare tools gefinancierd om burgers in landen als China, Iran en Rusland te helpen informatie te ontsluiten, vooral in de context van het promoten van democratie.
De zaak kan de relaties met Europese bondgenoten verder belasten, juist nu die al gespannen zijn door handelsconflicten, de oorlog in Oekraïne en politieke incidenten. Europese delegaties hebben nog niet formeel gereageerd op het Amerikaanse initiatief. De controverse rond freedom.gov draait uiteindelijk om de balans tussen het bestrijden van censuur en het respecteren van nationale en Europese regels die zijn bedoeld om haat, extremisme en desinformatie tegen te gaan.