Exclusive: Microsoft krimpt in China, maar AI-hausse houdt een venster open

In dit artikel:

Microsoft heeft de afgelopen vijf jaar minstens vijftien dochterondernemingen en joint ventures in China gesloten en voert volgens vijf bronnen feitelijk een terugtrekkingsstrategie. Het Amerikaanse technologiebedrijf overwoog in 2023 zelfs om de Chinese markt volledig te verlaten, omdat sommige leidinggevenden het geopolitieke risico te groot vonden voor de beperkte opbrengsten. Volgens Microsoft kwam in 2024 slechts 1,5 procent van de wereldwijde omzet uit China. Het bedrijf zegt momenteel echter geen vertrekplannen te hebben en zich aan de Chinese markt te blijven verbinden.

De verslechterende relatie tussen Washington en Peking heeft Microsofts positie sterk bemoeilijkt. China stimuleert sinds 2017 het gebruik van binnenlandse software, die het als veiliger beschouwt en die steeds beter kan concurreren met Windows en Office. Amerikaanse exportbeperkingen voor geavanceerde chips, AI-modellen en andere technologie maken het bovendien moeilijker om Microsofts cloud- en AI-activiteiten in China uit te breiden. Chinese overheidsrichtlijnen voor veilige en betrouwbare technologie bevelen Windows doorgaans niet aan; gebruik ervan leidt volgens experts tot extra controles en goedkeuringen.

Microsoft besloot uiteindelijk te blijven dankzij een winstgevende particuliere klantenbasis. Chinese bedrijven zoals ByteDance, eigenaar van TikTok, en Shein gebruiken Azure om gegevens en internationale activiteiten te beheren. Via Azure krijgen Chinese zakelijke klanten bovendien toegang tot westerse AI-modellen, waaronder technologie van OpenAI. Volgens bronnen werd het helpen van Chinese ondernemingen om wereldwijd actief te zijn halverwege de jaren 2020 Microsofts belangrijkste aan China verbonden activiteit. De omzet daarvan bleef wereldwijd wel bescheiden en de houdbaarheid is onzeker, omdat Chinese bedrijven steeds vaker goedkopere binnenlandse AI-modellen kunnen gebruiken.

Het bedrijf heeft sinds de jaren negentig geïnvesteerd in een relatie met de Chinese overheid. Bill Gates bezocht China voor het eerst in 1994 en Microsoft werkte later mee aan overheidsprojecten en censuureisen. Ook ontwikkelde het samen met Chinese instanties Windows 10 China Government Edition. Dat product werd door enkele overheidsorganisaties gebruikt, maar kreeg niet de brede acceptatie waarop Microsoft hoopte. De pogingen om de voorkeursleverancier van de Chinese staat te worden, leverden daardoor weinig op. De onderneming houdt wel vast aan haar aanwezigheid, mede vanwege haar langdurige overheidsrelaties en de toegang tot Chinees technisch talent.

Die talentbasis staat eveneens onder druk. Microsoft Research China, tegenwoordig Microsoft Research Asia, hielp sinds de jaren negentig mee aan de ontwikkeling van China’s technologiesector; voormalige medewerkers bekleden nu leidinggevende posities bij bedrijven als SenseTime en DeepSeek. Amerikaanse exportcontroles beperken echter de toegang van Chinese onderzoekers tot geavanceerde technologie. Microsoft overwoog het onderzoekscentrum te sluiten en verplaatste een deel van de activiteiten naar Vancouver, Singapore en Tokio.

In 2024 bood Microsoft ongeveer duizend topingenieurs een overplaatsing naar de Verenigde Staten of andere westerse landen aan. Slechts ongeveer een derde ging daarop in. Veel anderen kozen voor Chinese universiteiten en technologiebedrijven, waar zij dicht bij hun familie kunnen blijven en onderzoek op hoog niveau kunnen doen. Ondanks de geopolitieke spanningen zegt Microsoft dat het technologie in China zal blijven leveren aan Chinese bedrijven. Ook andere Amerikaanse techbedrijven, waaronder Apple en Tesla, wegen hun Chinese activiteiten opnieuw af.