Exclusive - Nieuwe crisis in zeldzame aardmetalen dreigt door oprukkend yttriumtekort

In dit artikel:

China's exportbeperkingen op zeldzame aardmetalen, ingesteld in april als reactie op Amerikaanse tarieven, hebben geleid tot een wereldwijde uitputting van yttriumvoorraden en flinke prijsstijgingen, met risico's voor lucht‑ en ruimtevaart, energie en halfgeleiderproductie. De maatregel verplicht exporteurs tot het aanvragen van vergunningen, maar toegekende licenties zijn tot nu toe klein en leveringen lopen vaak vertraging op, waardoor handelaren en analisten spreken van een aanhoudende "race om yttrium".

Europese prijzen voor yttriumoxide, gebruikt voor hitteschildcoatings, zijn sinds januari explosief gestegen (Argus meldt een toename van ongeveer 4.400% tot $270/kg), terwijl Chinese binnenlandse prijzen veel lager blijven (ongeveer $7/kg) en iets dalen. De Chinese uitvoer naar de VS kromp dit jaar en stopte praktisch na april; de wereldwijde export (ex-China) daalde ongeveer 30%. Veel bedrijven vrezen dat zendingen naar de VS extra risico lopen omdat China in reactie grenzen kan blijven stellen.

De afhankelijkheid van China is groot: volgens de US Geological Survey komt 93% van de Amerikaanse yttriumtoevoer rechtstreeks uit China. Dat veroorzaakt zorgen bij onder meer de Aerospace Industries Association, die aangeeft dat yttrium cruciaal is voor moderne straalmotoren, en bij halfgeleiderbedrijven, waar het materiaal als beschermende coating en isolator dient. CEO’s en sectorbronnen waarschuwen dat tekorten productietijden verlengen, kosten doen stijgen en uiteindelijk tot een flessenhals kunnen leiden — "Tekorten zullen in toenemende mate een echte flessenhals worden", aldus Richard Thurston van Great Lakes Semiconductor.

Niet alle fabrikanten ervaren direct productieproblemen; sommige grote spelers melden nog geen acute verstoringen, maar werken aan het verminderen van hun afhankelijkheid van Chinese zeldzame aardmetalen, wat tijd vergt. Voorraadinformatie buiten China is ondoorzichtig: schattingen lopen uiteen van één tot twaalf maanden consumptie, en individuele handelsvoorraden variëren sterk (enkele bronnen meldden dalingen van honderden naar enkele tonnen).

Er is beweging richting alternatieven: ReElement Technologies (Indiana) wil in december beginnen met productie van yttriumoxide (ongeveer 200 ton per jaar aanvankelijk, opschaalend naar 400 ton per jaar), wat deels de Amerikaanse afhankelijkheid zou kunnen verkleinen. Toch blijft de korte termijnkansen op stabilisering beperkt zolang de politieke spanningen en exportcontroles voortduren.