Fed-enquête toont toenemende prijsdruk door stijgende brandstofkosten

In dit artikel:

De Amerikaanse arbeidsmarkt is de afgelopen weken nauwelijks veranderd: bedrijven namen weinig mensen aan, maar er waren ook geen grootschalige ontslagen. Dat blijkt uit het nieuwste Beige Book van de Federal Reserve, dat op 14 oktober werd gepubliceerd op basis van informatie uit de twaalf regionale Fed-districten, verzameld tot en met 5 oktober. Bedrijven verwachten overwegend lichte groei, vooral in de industrie, maar blijven voorzichtig door economische onzekerheid.

Tegelijkertijd nam de prijsdruk in grote delen van de Verenigde Staten toe. Drie Fed-districten spraken van krachtige inflatie en acht van gematigde prijsstijgingen. Vooral de sterk gestegen dieselprijzen baren zorgen: die worden veel vaker genoemd dan in eerdere rapporten en verhogen de kosten in onder meer transport, landbouw en luchtvaart. Ook grondstoffen, verzekeringen, lonen en importtarieven zorgen voor extra druk. Werknemers vragen volgens de Fed hogere lonen omdat hun kosten voor levensonderhoud en secundaire arbeidsvoorwaarden stijgen.

De arbeidsmarkt koelt af zonder dat dit tot massale ontslagen leidt. In vijf districten verminderden bedrijven hun personeelsbestand wel door vertrekkers niet te vervangen of aanwervingen uit te stellen. Kunstmatige intelligentie speelt daarbij een dubbele rol: sommige bedrijven verwachten dankzij productiviteitswinst minder personeel nodig te hebben, terwijl andere juist werknemers inzetten om AI-systemen te beheren en te controleren.

De ontwikkelingen vergroten de onzekerheid over het rentebeleid. De Fed verhoogde haar beleidsrente vorige maand met 0,25 procentpunt naar 3,75 tot 4 procent. De meeste beleidsmakers verwachten dit jaar nog een verhoging, waarschijnlijk in december, terwijl financiële markten de kans op een verhoging tijdens de vergadering van 27 en 28 oktober op ongeveer 37 procent schatten. De consumentenprijzen lagen in september 3,7 procent hoger dan een jaar eerder, ruim boven de Fed-doelstelling van 2 procent. Vooral duurdere benzine, mede door de oorlog, software, speelgoed en hogere tarieven droegen daaraan bij.

De hoge rente raakt ook de woningmarkt. De gemiddelde rente op een dertigjarige vaste hypotheek steeg naar 7,5 procent, het hoogste niveau in bijna drie jaar. Daardoor daalden de verkopen van bestaande woningen verder, terwijl het beperkte aanbod en het zogenoemde lock-in-effect — huiseigenaren willen hun goedkope bestaande hypotheek niet opgeven — verhuizingen ontmoedigen.

Consumenten en bedrijven ondervinden bovendien de gevolgen van lagere budgetten en minder vraag naar luxe diensten. Verslechterde handelsrelaties met Canada remmen in meerdere regio’s de productie en het toerisme. De economische druk is politiek relevant in aanloop naar de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van 3 november, waarbij de kosten van levensonderhoud volgens een Reuters/Ipsos-peiling het belangrijkste thema voor kiezers zijn.