'Financiële stabiliteit verder onder druk door Iran-oorlog'
In dit artikel:
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) waarschuwt in haar jaarlijkse Rapportage Financiële Stabiliteit dat de escalerende oorlog in het Midden-Oosten en aanhoudende geopolitieke spanningen de wereldeconomie verder onder druk zetten en de risico’s voor de financiële stabiliteit doen toenemen. Afname van economische groei en hogere inflatieverwachtingen leiden volgens de toezichthouder tot meer onzekerheid op markten, zwaardere druk op bedrijven en huishoudens en grotere kwetsbaarheid van financiële instellingen.
AFM-bestuursvoorzitter Laura van Geest vat de nieuwe situatie samen: “Onzekerheid is het nieuwe normaal.” De toezichthouder signaleert dat markten steeds gevoeliger zijn voor kortetermijnsentiment, wat prijsschommelingen en volatiliteit vergroot en risico’s in waarderingen, liquiditeit en operationele processen opvoert.
De oorlog heeft bovendien gedreven tot hogere olie- en gasprijzen en meer turbulentie op energiemarkten. De AFM houdt extra toezicht op de gasderivatenhandel rond de Nederlandse TTF-hub; hoewel de toezichthouder constateert dat de markt nog functioneert en prijsvorming werkt, staat transparantie, concentratierisico en de weerbaarheid van handelsplatforms scherp in beeld.
Digitalisering en de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie brengen nieuwe bedreigingen mee. Financiële spelers raken afhankelijker van vaak niet-Europese digitale infrastructuur, terwijl cyberaanvallen, AI-gedreven fraude en deepfakes complexer en omvangrijker worden. De AFM noemt een jaarbedrag van circa €750 miljoen aan schade door beleggingsfraude in Nederland, waarbij veel gevallen onzichtbaar blijven door lage meldingsbereidheid en grensoverschrijdende aard van de misdaad.
Verder waarschuwt de toezichthouder dat AI in kapitaalmarktprocessen kan zorgen voor snellere en meer gelijktijdige handelsreacties, wat marktintegriteit en volatiliteit kan schaden. Fraudeurs gebruiken professioneel ogende handelsplatforms, sociale media en social engineering om beleggers te misleiden, wat toezicht en preventie bemoeilijkt.
De groei van private credit trekt ook de aandacht: hoewel deze markt in Nederland nog beperkt is, brengt illiquiditeit, beperkte transparantie en ingewikkelde waarderingen risico’s met zich mee. In stressscenario’s kunnen massale uitstroom en verwevenheid met banken en andere instellingen schokken snel door het stelsel laten lopen.
Als vervolg verwacht de AFM dat vermogensbeheerders hun liquiditeitsrisicobeheer aanscherpen en zorgvuldig toetsen of complexe private-creditproducten geschikt zijn voor hun klanten. De toezichthouder pleit bovendien voor meer robuustheid tegen cyber- en infrastructuurrisico’s en een breder risicoperspectief richting een onzekerder internationaal speelveld.