Gebrek aan diagnose voorkomt herstel onzichtbare ziekte FNS: 'Ik wil weer mopperen over de koffie op mijn werk'

In dit artikel:

Chloé Calis zat in het voorjaar van 2023 in haar rolstoel bij het UWV, nadat een neuroloog bij haar functioneel neurologische stoornis (FNS) had vastgesteld. Ze had een halfjaar eerder plotseling de controle over haar lichaam verloren: soms kon ze niet meer lopen, op andere dagen schokte ze zo hevig dat zelfs een glas vasthouden niet lukte. Toch kreeg ze van de verzekeringsarts weinig erkenning, wat symbool staat voor het bredere probleem rond onzichtbare ziekten zoals FNS, ME/CVS en long covid.

Het artikel laat zien dat deze aandoeningen grote maatschappelijke schade veroorzaken door uitval uit werk en hoge zorgkosten, maar vaak te laat of verkeerd worden herkend. FNS is volgens deskundigen helemaal niet zeldzaam: het komt minstens zo vaak voor als MS en treft in Nederland vermoedelijk tienduizenden mensen. Toch weet slechts een klein deel van de neurologen er goed raad mee, en bij verzekerings- en bedrijfsartsen is de kennis nog beperkter. Daardoor worden patiënten regelmatig gewantrouwd of ondergebracht in langdurige uitkerings- en bezwaartrajecten.

De kern van de discussie is dat FNS geen zichtbare hersenschade op scans geeft, terwijl de klachten wel echt en ingrijpend zijn. De aandoening wordt tegenwoordig via neurologisch onderzoek vastgesteld, maar oude ideeën — zoals dat het “tussen de oren” zou zitten of voortkomt uit onverwerkte trauma’s — blijven hardnekkig bestaan. Dat werkt ook door in de rechtspraak en bij het UWV, waar objectiveerbaarheid vaak zwaarder weegt dan de dagelijkse realiteit van patiënten.

Tegelijk schetst het stuk ook hoop: mensen kunnen herstellen, zeker bij snelle herkenning en gespecialiseerde behandeling. Frank Nemmers, die begin 2025 zelf FNS kreeg en van fitte instructeur in een rolstoel belandde, krijgt in een expertisecentrum behandeling met onder meer fysiotherapie, cognitieve gedragstherapie en hypnose. Volgens specialisten helpt zulke zorg veel patiënten vooruit, maar dat vraagt wel om betere kennis, minder wantrouwen en een medische blik die verder kijkt dan scans alleen.