Geliefd cadeau: de kleurenbijbel

In dit artikel:

Het kleine boekje heet Dictionary (oorspronkelijk Haishoku Sokan, A Dictionary of Color Combinations) en bevat geen tekst maar kleur: op gebroken witte pagina’s staan 348 onverwachte combinaties van twee, drie en vier blokjes, en achterin een waaier met de 159 gebruikte tinten. Bij elke tint staat de Japanse en Engelse naam plus een receptuurcode; van elke kleur kun je bovendien vijf uitknipbare staaltjes gebruiken om zelf combinaties te leggen. Alle geselecteerde kleuren zijn door de maker op harmonie getest.

Aanhaker van dit project is de Japanse kunstenaar en kleurexpert Sanzo Wada (1883–1967). Na studie van westerse schilderkunst en reizen naar onder meer Frankrijk en India (vanaf 1909) verzamelde hij kleurfragmenten uit kunst, ambachten en alledaagse voorwerpen. Een handelsverhaal uit India over communicatieproblemen rond kleur zette hem aan tot standaardisering: in 1927 richtte hij de voorloper op van het Japanese Color Research Institute. Met de hulp van studenten en specialisten sorteerde hij circa honderdduizend kleurstalen, gaf ze namen, ordende ze in families en stelde combinaties samen — het resultaat verscheen in delen in 1933–1934.

Na een heruitgave in 2010 groeide het boekje uit tot een moderne cultfavoriet. Idea Books, distributeur buiten Japan en China, verkocht sinds 2010 naar eigen zeggen zo’n 200.000 exemplaren; social media (Instagram, TikTok) versnellen de populariteit en zorgen voor wachtrijen bij boekhandels. Logistieke problemen — van papiertekorten tot vertragingen door scheepvaartroutes die om Afrika heen varen om veiligheidsredenen — maken het soms lastig om aan voldoende voorraad te komen. In Amsterdam melden boekhandels wachtlijsten; gebruikers noemen het een betaalbaar, mooi vormgegeven “hebbeding”.

Creatieven putten volop inspiratie uit Wada. Interieur- en kleurontwerpers gebruiken het als prikkelend tegenwicht voor persoonlijke voorkeuren: het laat combinaties zien die in de natuur voorkomen, soms verrassend of zelfs licht schurend, en helpt klanten buiten hun comfortzone kleuren te kiezen. Designers waarderen vooral de kleurgradients en de systematiek achter de taferelen: van directiekamers tot tentoonstellingsontwerpen worden paletten van Wada toegepast. Op sociale media tonen influencers en accounts uitprobeersels met outfits en interieurcombinaties die klassieke beperkingen doorbreken; die content krijgt veel engagement.

Tegelijk is er een waarschuwing: de heruitgave is een vertaling waarbij druktechnisch (CMYK) veel van de oorspronkelijke pigmentkracht verloren gaat. De originele jaren-dertigdrukken, met handmatige pigmentmengingen en aparte persen, tonen vaak veel krachtiger kleuren. Het boekje is bedoeld als gids, niet als strikt recept; gebruikers wordt aangeraden te experimenteren en eventueel bij te kleuren tot het visueel klopt.

Kortom: Wada’s Dictionary verenigt historisch onderzoek, systematiek en esthetische vernieuwing. Het compacte gidsje functioneert als inspiratiebron voor professionals en liefhebbers die hun blik op kleur willen verruimen.