Gevluchte filmmaker Rasoulof: 'Iraniërs zitten klem tussen wrede repressie en absurde oorlog'

In dit artikel:

Filmmaker Mohammad Rasoulof vindt het nog altijd moeilijk om *The Seed of the Sacred Fig* terug te zien. De film, die in 2024 verscheen en internationale prijzen won, maakte hij in het geheim in Iran. Omdat het regime hem vanwege zijn kritiek nauwlettend in de gaten hield, kon hij niet op de set verschijnen. Hij gaf de crew op afstand aanwijzingen, soms vanaf zijn bank met zijn telefoon.

Rasoulof werd eerder, in 2010, gevangen gezet en kreeg na de voltooiing van de film een celstraf van acht jaar. Hij vluchtte daarop te voet via de bergen naar het buitenland en woont inmiddels in Duitsland. Tijdens een bijeenkomst in De Balie in Amsterdam vertelde hij over zijn werk en de situatie in Iran. Het regime sloeg begin 2026 opnieuw demonstraties bloedig neer en executeert volgens hem systematisch tegenstanders. Sinds 28 februari woedt er bovendien een oorlog. Volgens Rasoulof zitten Iraniërs daardoor klem tussen binnenlandse repressie en geweld van buitenaf.

Hij spreekt regelmatig met vrienden in Iran en hoort over een ongekende economische ontwrichting, grote onzekerheid en een zware impact op het dagelijks leven. Toch denkt hij dat de Iraanse samenleving niet is gebroken en hoopt hij dat de huidige crisis tijdelijk is.

In het begin van zijn loopbaan verwerkte Rasoulof kritiek vooral in metaforen. Later vond hij dat daarmee de werkelijkheid te veel werd verhuld en dat hij de censuur feitelijk hielp. Zijn ervaringen in de gevangenis versterkten zijn beeld van een totalitair systeem waarin mensen hun eigen handelen nauwelijks nog in twijfel trekken. Bewakers boden hem daar zelfs aan een film te maken en zeiden desnoods een cameraman te kunnen arresteren.

Hoewel hij als balling vrijer kan werken, voelt Rasoulof zich niet werkelijk vrij. Hij blijft zich verantwoordelijk en verbonden voelen met zijn landgenoten. Door de ernst van de situatie vraagt hij zich bovendien af of kunst nog voldoende is om hem overeind te houden.