Gezocht: onafhankelijke expert voor miljoenenclaim over Rembrandt

In dit artikel:

De weduwe Helena, die niet aanwezig was, daagt Christie’s aan omdat het veilinghuis volgens haar heeft gefaald bij de taxatie van een klein eikenhouten paneel met een Bijbels tafereel (Aanbidding der koningen). De zaak speelde in het gerechtshof aan het IJ in Amsterdam; drie vertegenwoordigers van Christie’s waren wel op de zitting aanwezig, waaronder senior-jurist en hoofd expertise oude meesters.

Achtergrond: Helena bood het schilderij in 2020 bij Christie’s aan. Vier deskundigen onderzochten het paneel en in juli 2021 kreeg ze te horen dat het werk niet aan Rembrandt toegeschreven kon worden maar hooguit uit diens kring zou stammen; de veilingtaxatie was toen €10.000–€15.000. In oktober 2021 werd het werk bij Christie’s verkocht voor circa €700.000 aan handelaar Hazlitt, Gooden & Fox, die het vervolgens bij Sotheby’s aanbood. Sotheby’s concludeerde dat het wel degelijk een echte Rembrandt betrof en veilde het in december 2023 voor ruim €11 miljoen. Helena stelt dat dit prijsverschil haar meer dan €10 miljoen schade heeft berokkend en gaat in hoger beroep tegen een eerdere uitspraak waarin ze verloor.

Centraal in de zitting stond nu niet de vraag of het schilderij een Rembrandt is, maar of Christie’s zorgvuldig heeft gehandeld bij zijn oordeel. Helena vroeg het hof een onafhankelijke deskundige aan te stellen die de handelswijze van Christie’s forensisch onderzoekt. Discussie onstond over wie zo’n expert moet zijn: Helena pleit voor een academische kunsthistoricus; Christie’s vindt dat iemand ervaring in veilingen moet hebben. Christie’s suggereerde experts met (voormalige) banden met het veilinghuis, wat weerstand wekte omdat de kunstwereld klein is en belangen elkaar kruisen. Uiteindelijk kwamen partijen — na uitgebreid overleg — overeen op vier mogelijke buitenstaanders die door het hof benaderd worden; één van hen moet het onderzoek accepteren en vervolgens vragen beantwoorden over de normen en gebruiken bij toonaangevende veilinghuizen bij het toeschrijven van een mogelijk Rembrandt.

De inhoudelijke behandeling van het hoger beroep is gepland voor volgend jaar. Waar het paneel nu fysiek verblijft, is onduidelijk. De uitkomst van het deskundigenonderzoek kan bepalend zijn voor de aansprakelijkheid van Christie’s en voor hoe veilingshuizen in de toekomst met attributionsvragen worden omgegaan.