God als businesscoach: de groei van evangelische kerken in Argentinië

In dit artikel:

In Buenos Aires demonstreert de Braziliaanse Iglesia Universal del Reino de Dios hoe het welvaartsevangelie in Argentinië aanslaat: tijdens een dienst wordt symbolisch een muur van nepstenen—met woorden als ‘armoede’, ‘werkloosheid’ en ‘schulden’—omgeduwd terwijl de voorganger de gelovigen oproept te bidden en vervolgens geldinzameling op gang brengt. Voor veel bezoekers, zoals de jonge kapper Rodrigo, heeft geloof volgens eigen zeggen direct positief effect op werk en inkomen, mits men ook financieel bijdraagt aan de kerk. Dit tafereel illustreert de kern van de boodschap die veel evangelische kerken verspreiden: God wil materieel succes voor zijn volgelingen; armoede is een te overwinnen hindernis, niet een goddelijk lot.

Die welvaartstheologie vindt vruchtbare grond in Latijns‑Amerika, waar economische onzekerheid, bezuinigingen op sociale voorzieningen en de ontwrichting tijdens de coronapandemie mensen ontvankelijker hebben gemaakt voor kerken die niet alleen zingeving maar ook praktische hulp bieden. Volgens Pew Research groeide het aandeel evangelischen in de regio van ongeveer 4% in 1970 naar bijna een kwart van de bevolking nu; in Argentinië steeg het aandeel in tien jaar van 9% naar 14%. Sociologen zoals Fortunato Mallimaci en Pablo Semán wijzen erop dat pinksterkerken vaak openvallen waar de staat tekortschiet—bijvoorbeeld met verslavingszorg, voedselhulp en steun aan alleenstaande moeders—en dat de mogelijkheid dat iedereen voorganger kan worden de verspreiding versnelt, vooral in snelgroeiende steden.

De Universal is slechts één model: het opereert groots, veelal commercieel en met een media-imperium rond stichter Edir Macedo, wat critici kwalificeren als een ‘geloofssupermarkt’ die de consumptiegerichte middenklasse bedient. Worldwijde vestigingen, talloze diensten per dag en thema‑gerichte sessies (van economisch succes tot duiveluitdrijving) kenmerken deze aanpak. Tegelijk bestaan er kleinere, lokaal verankerde kerken zoals Centro Cristiano Amor y Vida in Buenos Aires, geleid door voorgangster Jael Ojuel. Zij benadrukt vrijwilligheid en praktische hulp zonder loon voor leiders: haar kerkgemeenschap biedt workshops in marketing en ondernemerschap en aandacht voor mentale gezondheid, en trekt veel Venezolaanse migranten die in Argentinië veiligheid en steun zoeken.

De groei van evangelische kerken vertaalt zich ook in politieke zichtbaarheid. Recent werd in de provincie Chaco een megakerk geopend in aanwezigheid van president Javier Milei, die evangelische organisaties een juridisch statuut toekende dat vergelijkbaar is met dat van de katholieke kerk; bij de laatste verkiezingen kwamen meerdere evangelische volksvertegenwoordigers in het parlement. Parlementslid Santiago Pauli (La Libertad Avanza) ziet de doorbraak als onvermijdelijk en benadrukt dat veel evangelischen ideologisch aansluiting vinden bij Milei: liberaal in economie, sociaalconservatief in kwesties als abortus en gender. Tegelijk waarschuwen andere leiders, zoals Cristian Hooft van koepel Aciera, tegen directe politieke inmenging door kerken: een openlijk kiesadvies zou leden kunnen vervreemden en er bestaat geen eenduidige evangelische stem in Argentinië.

De opkomst van het evangelisch protestantisme in Argentinië is daarmee zowel een religieuze als sociale en politieke beweging: het biedt praktische hulp en hoop in tijden van crisis, verandert lokale gemeenschapsstructuren en schuift nieuwe spelers het publieke domein in—met controverse over commerciële praktijken, media‑macht en politieke invloed als belangrijkste twistpunten.