Heeft de roze wolk van het ouderschap plaatsgemaakt voor een donkere wolk?

In dit artikel:

Documentairemaker Milou Gevers en pedagoog en onderzoeker Paula Speetjens discussiëren over de vraag of alle kanten van het ouderschap voldoende aandacht krijgen. Aanleiding is een recent debat over de veranderde beeldvorming rond ouderschap: naast de traditionele roze wolk zijn vooral verhalen over slaaptekort, relatieproblemen, spijt en identiteitsverlies zichtbaarder geworden.

Gevers vindt niet dat moeilijke ervaringen inmiddels te veel ruimte krijgen. Voor haar documentaire *Spijtmoeders* sprak ze met vrouwen die van hun kinderen houden, maar betreuren dat ze moeder zijn geworden. Volgens haar kunnen liefde voor kinderen en spijt over de ouderrol naast elkaar bestaan. Ze benadrukt dat vrouwen die zulke gevoelens uitspreken nog altijd hard worden veroordeeld, terwijl positieve verhalen zelden dezelfde sociale risico’s met zich meebrengen. Bovendien kunnen moeilijke verhalen zichtbaar maken welke omstandigheden ouderschap zwaar maken, zoals een ongelijke zorgverdeling, hoge werkdruk, gebrekkige kinderopvang en een beperkt sociaal of financieel vangnet.

Speetjens onderschrijft dat ouderschap ingewikkeld en soms zeer belastend kan zijn, maar ziet in de wetenschap juist een onderbelichte positieve kant. Uit een systematische analyse van vijftien jaar onderzoek blijkt dat ouderlijk welzijn vaak wordt gemeten aan de hand van de afwezigheid van problemen, zoals stress, angst en depressie. Plezier, voldoening en de betekenis die ouderschap kan hebben, worden veel minder onderzocht. Daardoor is onvoldoende duidelijk onder welke omstandigheden ouders zich juist goed voelen.

Beiden waarschuwen voor conclusies op basis van de eigen omgeving. Welke verhalen iemand vóór het ouderschap hoort, hangt onder meer af van leeftijd, vrienden, media en sociale kring. Volgens Speetjens is daarom breed onderzoek nodig om voorbij die persoonlijke ‘bubbel’ te kijken. Ze pleit niet voor een nieuwe roze wolk, maar voor aandacht voor het volledige spectrum. De meeste ouders bevinden zich vermoedelijk tussen de uitersten van diepe vervulling en grote wanhoop, al krijgen juist die uitersten de meeste media-aandacht.

Gevers vindt dat de kritische verhalen voorlopig extra ruimte nodig hebben, omdat ze lang nauwelijks werden uitgesproken. Speetjens wil voorkomen dat positieve ervaringen daardoor opnieuw onzichtbaar worden. Uiteindelijk zijn ze het erover eens dat ouderschap zowel vreugdevol als zwaar kan zijn en dat niet alleen individuele ouders, maar ook de samenleving verantwoordelijkheid draagt. Betere ondersteuning en beleid vereisen kennis over wat misgaat én over wat ouders helpt om hun rol met plezier en voldoening te vervullen.