Het dichte woud tussen haar dijen

In dit artikel:

De schrijver, opgegroeid in Vught bij het zwemmeer De IJzeren Man, gebruikt die plek als vertrekpunt voor een persoonlijke overpeinzing over technologische vervanging. De naam van het meer gaat terug op een stoomgraafmachine uit 1890: arbeiders voelden zich door het “ijzeren” apparaat verdrongen, wat de anekdotische link met huidige automatisering vormt.

Zelf werkte de auteur jarenlang als vertaler en ondertitelaar — hij stelt dat hij persoonlijk tienduizend afleveringen van The Bold and the Beautiful ondertitelde en ook goedkope liefdesromans voor Harlequin vertaalde. In die pulp vond hij het werk steeds ergerlijker en begon hij tijdens scènes eigen, meer pikante zinnen toe te voegen; dat leidde tot ontslag door de uitgever. Later kwam de definitieve klap van de komst van kunstmatige intelligentie: veel vertaal- en ondertitelwerk wordt nu door algoritmen gedaan, en hij ziet zichzelf door die “ijzeren man” verdrongen worden.

Het stuk koppelt die ervaring aan een recentere taalontwikkeling: Van Dale benoemde ‘hallucinant’ tot woord van het jaar 2023, mede vanwege het verschijnsel ‘AI-hallucinaties’ — het vermogen van taalmodellen om klinkende, maar verzonnen details toe te voegen omdat ze op waarschijnlijkheid patronen voorspellen. De auteur haalt troost uit de ironie dat ook de robotvertalers juist fantaseren en fouten maken.

Kortom: een persoonlijke reflectie vanuit Vught over hoe mechanisering en later AI mensen van hun werk kan verdringen, met historische echo’s in de naam van het lokale meer en een kritische noot bij de onbetrouwbaarheid van huidige taaltechnologieën.