Het grote, saaie zomaar

In dit artikel:

De auteur grijpt terug op Dostojevski’s roman *Boze geesten*, waarin radicale revolutionairen in het 19de-eeuwse Rusland na het loslaten van religie en traditionele waarden afglijden naar nihilisme, geweld en zelfvernietiging. Volgens de auteur is die combinatie van radicalisme en nihilisme opnieuw actueel. In recente publicaties, waaronder een stuk in *The Guardian*, wordt nihilisme soms zelfs opgewekt en aantrekkelijk voorgesteld.

De auteur verwerpt die houding scherp. Nihilisme — de overtuiging dat het bestaan geen objectieve betekenis, waarheid of morele basis heeft — biedt volgens hem geen bevrijding, maar is vooral leeg, saai en fantasieloos. Het universum lijkt mensen bovendien slechts een kort leven te gunnen tegenover miljarden jaren kosmische tijd, terwijl zijn enorme omvang hun nietigheid extra benadrukt. Die combinatie maakt het nihilistische wereldbeeld volgens de auteur zowel gierig als overdreven theatraal.

Wie nihilisme volledig aanvaardt, houdt volgens hem weinig meer over dan berusting. In plaats daarvan pleit hij ervoor zinloosheid te ontkennen, ermee te onderhandelen, haar te aanvaarden of vooral te negeren. Juist wat mensen ondanks die vermeende nutteloosheid creëren, vindt hij veel interessanter en waardevoller dan het idee dat alles zomaar bestaat.