Het prutswerk getiteld De Nachtwacht

In dit artikel:

Columnist Van Os haalt fel uit naar Rembrandts De Nachtwacht en noemt het werk in zijn ogen een van de knulligste schilderijen. Naar aanleiding van een brief die hem vroeg om uitleg, legt hij uit dat het beroemde doek eigenlijk geen nachtelijk tafereel heet maar het groepsportret van het Amsterdamse schuttersgilde: formeler bekend als de compagnie van kapitein Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburch die zich klaarmaakt om uit te marcheren.

Volgens Van Os waren de schutters in feite lokale milities — drankende, zelfbenoemde ordehandhavers die zich jaarlijks lieten vereeuwigen. Dat had een brave groepsfoto moeten opleveren, maar Rembrandt besloot er iets heel anders van te maken. In plaats van een netjes opgesteld gezelschap schilderde hij een rumoerige, dramatische scene: lopende, bijna zat aandoende mannen, chaos en beweging in plaats van sereen poseren. Van Os vergelijkt Rembrandt met een familielid dat een bruiloft filmt en alles overdramatisch wil aanzetten.

De columnist spot met de voorstelling door zich voor te stellen welke kreten en alledaagse ongemakken de afgebeelde schutters spreken — van verdwaalde richtingvragen tot vulgaire opmerkingen en een verloren creditcard — en vindt het absurd dat zo'n tafereel als meesterwerk wordt verheven. De tekst gebruikt deze verbeelding om te onderstrepen dat hij het doek niet als groots kunstwerk genoeg vindt.

Ter context: De Nachtwacht, geschilderd door Rembrandt in 1642 en nu te zien in het Rijksmuseum, is één van de meest besproken werken uit de Gouden Eeuw; Van Os biedt een provocerende, ironische tegenlezing die het kunsthistorische eerbetoon aan het schilderij ter discussie stelt. Artikel verschenen in FD Persoonlijk.