Het tijdperk van de leugenaar

In dit artikel:

Een vriendin, Lies, bekent tijdens een wandeling in het park dat ze vaak onbewust liegt — meestal kleine leugens om ongemak te vermijden, vooral tegenover onbekenden. Als voorbeeld vertelt ze hoe ze op de markt tegen de groenteboer zei dat ze alleen bananen wilde omdat ze “op vakantie” ging, een smoes die ongemerkt ontsnapte toen haar partner even buiten gehoorafstand iets vroeg. De auteur plaatst dat soort ‘prosociale’ leugens — bedoeld om sociale frictie te vermijden — tegenover alarmerendere vormen van misleiding.

De nadruk verschuift naar de grotere schaal: het artikel noemt het hedendaagse tijdperk van de leugenaar, waarin politieke en machtige figuren blijk geven van systematische ontkenning en misleiding (met verwijzingen naar gevallen zoals de moord op Alex Pretti in Minneapolis en de onthullingen uit de Epstein-files). Tegelijkertijd zorgt moderne technologie ervoor dat leugens snel worden blootgelegd via video’s, e-mails en screenshots. Die snelle ontmaskering lijkt echter weinig echte gevolgen te hebben; zonder schaamte verliest onthulling zijn kracht en verantwoordelijkheden worden niet consequent gehandhaafd.

De schrijver vraagt zich zorgen of een cultuur waarin leugens vaak ongestraft blijven, een nieuwe generatie zal vormen die eerlijkheid niet meer vanzelfsprekend vindt. Als tegenwicht wordt opgemerkt dat kinderen ook kunnen leren hoe je kleine ongemakken vriendelijk omzeilt — zoals Lies’ dochter Jip straks weet hoe je een groenteboer niet onnodig kwetst. Het stuk sluit als reflectie op zowel alledaagse ‘kleine’ leugens als de grotere institutionele vormen van misleiding en op de maatschappelijke gevolgen van voortdurende ontmaskering zonder sanctie.