Hoe de grond onder onze voeten de huizenprijzen mede bepaalt

In dit artikel:

Huizenprijzen zijn volgens Maaike Schoon voor een groot deel het verhaal van grondwaarde: recente berekeningen laten zien dat de prijs van de ondergrond inmiddels ongeveer 60% van de woningwaarde vormt, tegenover circa 20% dertig jaar geleden. Dat maakt grondbeleid volgens de auteur centraal in de vraag waarom veel Nederlanders geen huis kunnen kopen — maar wie wil ingrijpen stuit al snel op het eigendomsrecht.

In Waarom jij geen huis kunt betalen reconstrueert Schoon de lange geschiedenis van grondbezit en woningbouw: van de drooglegging van de Beemster in de 17e eeuw tot de uitvinding van The landlord’s Game (de voorloper van Monopoly) en van klassieke economen tot actuele instrumenten zoals de hypotheekrenteaftrek. Ze combineert Europese voorbeelden met inheemse zienswijzen en laat zien hoe opvattingen over rechtvaardigheid, vrijheid en vermogensopbouw het moderne woningbezit hebben gevormd.

Stilistisch valt het boek uiteen. De eerste helft zwalpt soms: veel tijdsprongen, lange zinnen en talrijke historische portretten die pas later in context komen. Ook ontbreken cruciale visuele hulpmiddelen: kaarten en grafieken die trends in grond- en huizenmarkt in één oogopslag duidelijk zouden maken worden niet meegegeven, terwijl Schoon de lezer wel meeneemt naar archieven en zolders vol kaarten — een gemiste kans. Eveneens jammer is dat actuele thema’s zoals de Nederlandse huurmarkt van 2026 en concrete datavisualisaties ruimere behandeling hadden verdiend.

Sterk is het tweede deel, waarin Schoon de historische achtergrond koppelt aan hedendaagse financiële stromingen: hoe banken en kredietverlening, inkomensstijgingen en lange perioden van lage rente massaal geld in vastgoed hebben geleid. Dat deel biedt scherpe analyses van kapitaalstromen en beleidseffecten waar wie zich in de woningmarkt verdiept van opkijkt. Ook voor cultuurhistorische observaties — bijvoorbeeld hoe de Groningse gasbel invloed had op de Nederlandse woonindeling — heeft ze enerverende voorbeelden die de kernvraag terugbrengen: hoeveel land heeft een mens eigenlijk nodig?

Haar conclusie in de epiloog is somber maar logisch: de onbetaalbaarheid van woningen volgt uit naoorlogse economische groei, ruime kredietverstrekking en langdurig lage rentes, die samen grond- en huizenprijzen omhoog hebben geduwd. Bovendien zet klimaatverandering die zekerheid van grondbezit onder druk: land is niet per se permanent als delen van de wereld dreigen te verdwijnen.

Kortom: Schoons boek is informatief en bij vlagen prikkelend, vooral in de hedendaagse analyse, maar had gebaat bij scherpere redactie, meer actuele verdieping en beter beeldmateriaal. Reviewer: Bauke Schram (FD).