Hoe Musks tactieken beleggers naar SpaceX trokken — en risico's deden negeren
In dit artikel:
Elon Musk heeft jarenlang strikt geselecteerd wie kon instappen in SpaceX, het raket- en satellietbedrijf dat deze week naar de beurs gaat. Reuters schetst hoe particuliere pre-IPO-investeerders via persoonlijke connecties — onder meer met Musks neef Lyndon Rive — posities kregen, maar daarna nogmaals streng gescreend werden door SpaceX zelf. Potentiële kopers moesten het hoofdkantoor bezoeken en werden door het team van CFO Bret Johnsen ondervraagd; zelfs na miljoenendrang was vaak alleen summiere financiële informatie beschikbaar en was uiteindelijk Musks goedkeuring doorslaggevend.
De koers van die vroegste investeringen explodeerde: waar SpaceX in 2018 nog rond de 30 miljard dollar waard was, wordt de beursgang verwacht bij een marktwaarde van ongeveer 1,75 biljoen dollar. De geplande uitgifte beslaat 75 miljard dollar, waarvan circa 30% bestemd is voor particuliere beleggers — een ongebruikelijk hoog aandeel voor zo’n grote emissie. Dat heeft geleid tot brede belangstelling van zowel grote instellingen als kleinere beleggers.
SpaceX voerde een ongebruikelijke aanpak van de IPO. Musk en zijn team bepaalden in grote mate de regels: banken kregen strikte instructies over hoe het aandeel te verkopen, welke typen beleggers aan te dragen en zelfs welke ordergroottes ze moesten invullen. Sommige banken kregen voor specifieke regio’s en beleggersgroepen toegewezen “banen” in plaats van te concurreren over de hele uitgifte. De uiteindelijke prijs werd volgens bronnen vóór de roadshow vastgelegd, afwijkend van de reguliere praktijk waarin vraag tijdens roadshows helpt de prijs te bepalen. Meer dan twintig banken vormen het syndicaat; enkele bankiers werkten maandenlang vanuit SpaceX om het proces voor te bereiden.
Ook de beurs zelf deed concessies: Nasdaq’s CEO Adena Friedman zou maandenlang hebben gelobbyd bij Musk en SpaceX-president Gwynne Shotwell om de notering binnen te halen, en in maart wijzigde Nasdaq regels om grote nieuwkomers sneller toe te laten tot de Nasdaq-100. Banken tekenden in om de IPO te begeleiden zonder vooraf duidelijkheid over hun vergoedingen.
De aantrekkingskracht van SpaceX ligt in zijn groeiambities en de enorme potentiële waardestijging voor vroege beleggers, maar de aandelen brengen aanzienlijke risico’s met zich mee. Reuters somt zwakke corporate governance op (Musk heeft volgens bronnen absolute macht), verlieslatende bedrijfsonderdelen, transacties tussen bedrijven die Musk controleert en moeilijk kwantificeerbare projecten zoals kolonisatie van Mars of ruimte-gebaseerde datacenters. Kritische beleggers en vakbond-gebonden investeerders waarschuwen dat fiduciair toezicht zulke combinaties van financiële en governance-risico’s niet snel zou moeten accepteren.
Vroege beleggers melden grote winsten — een fondsmanager die in 2018 voor 10 miljoen dollar instapte zou honderden miljoenen aan papierwinst hebben — en veel partijen zijn bereid de governance- en waarderingsrisico’s te negeren om in te stappen. Analisten en banken ervoeren hoge vraag: sommige adviseurs kregen dagelijks tot twintig verzoeken van geïnteresseerden. SpaceX, Musk en betrokken bankiers weigerden of gaven geen commentaar op Reuters’ verzoeken.
Samengevat: de beursgang van SpaceX is uitzonderlijk in zowel de selectiviteit voor vroegere investeerders als in de manier waarop het primaire aanbod is vormgegeven — een zorgvuldig door Musk gecontroleerd proces dat grote winsten kan opleveren maar ook duidelijke financiële en bestuurlijke risico’s bevat voor publieke beleggers.