Hoe zoet is de winst

In dit artikel:

Tijdens een bezoek aan het Prado staat de schrijver oog in oog met Caravaggio’s David en Goliath en raakt hij gefascineerd door Davids bezorgde blik: niet de triomf van een onverbeterlijke overwinnaar, maar empathie tegenover de verslagen vijand. Die observatie vormt de leidraad voor een reflectie over rechtspraak en schikken.

Kort daarvoor zat de auteur met een cliënte in een hogerberoepszitting bij het hof. Zoals gebruikelijk vroegen de rechters of partijen wilden schikken; de cliënte reageerde meteen enthousiast en eiste vrijwel al het gevorderde. De rechter wees haar erop dat schikken niet betekent alles krijgen, maar overleggen en toegeven. In de wandelgangen probeerden de advocaten nog een compromis te smeden, maar de cliënt hield vast aan het eigen gelijk en gaf duidelijk de voorkeur aan een vonnis boven concessies.

De kerngedachte is: winnen in juridische zin betekent automatisch verlies voor iemand anders. Bewustzijn en mededogen voor de pijn van de verliezer vergen moeite, maar zijn essentieel voor beschaving. Caravaggio’s voorstelling van David illustreert volgens de auteur hoe een overwinnaar menselijkheid kan tonen — een vorm van ‘beschaafd winnen’. De neiging van rechters om te laten schikken ziet hij niet louter als taakontlasting, maar als een hoop dat partijen bereid zijn elkaars leed te erkennen en zo de harde scheidslijn tussen winnen en verliezen te verzachten. Dat dat vaak niet lukt, is deel van de menselijke werkelijkheid.