Hooggerechtshof buigt zich over VS-Cuba-zakengeschillen, met miljarden op het spel
In dit artikel:
Het Amerikaanse Hooggerechtshof behandelt op maandag 22 februari twee zaken rond de Helms-Burtonwet uit 1996, die Amerikaanse ingezetenen het recht geeft schadevergoeding te eisen voor eigendommen die na de Cubaanse revolutie (1959) door de communistische regering zijn onteigend. De uitspraken kunnen bepalen hoe ver Title III van die wet reikt en of claimanten minder juridische hindernissen ondervinden bij het innen van miljardenclaims.
Wie en wat: in de ene zaak eist oliemaatschappij ExxonMobil meer dan $1 miljard van CIMEX, een staatsbedrijf van Cuba, voor olie- en gasinstallaties die in 1960 werden onteigend. In de andere zaak vordert Havana Docks Corporation — die voor de revolutie kades in de haven van Havana bouwde — schadevergoeding van vier grote cruisemaatschappijen (Carnival, Royal Caribbean, Norwegian en MSC) omdat hun schepen tussen 2016 en 2019 gebruikmaakten van die terminal. Rechterlijke uitspraken in lagere instanties varieerden: een federale rechter kende de cruisemaatschappijen aanvankelijk $440 miljoen toe, maar een hof van beroep veegde die vonnissen weg. Exxon verliest in lagere aanleg een procedure omdat Cubaanse staatsbedrijven immuniteit konden inroepen.
Waarom dit belangrijk is: Title III stond decennialang op pauze omdat presidentschapsbesluiten — onder Clinton, Bush en Obama — het schorsen om diplomatieke spanningen met bondgenoten te vermijden. President Trump hief die opschorting in 2019 op, waarna ongeveer veertig rechtszaken werden ingediend. De zaken brengen vragen op over buitenlandse soevereine immuniteit (of Cubaanse staatsentiteiten in Amerikaanse rechtszaken kunnen worden aangeklaagd) en over welke bewijslast eisers moeten leveren — bijvoorbeeld of zij vandaag nog een direct eigendomsbelang hadden gehad als de onteigening niet had plaatsgevonden.
Gevolgen: als het Hooggerechtshof beperkingen wegneemt, kunnen meer claimanten toegang krijgen tot Amerikaanse rechtbanken en mogelijk grotere uitbetalingen afdwingen; als het de huidige drempels bevestigt, blijven veel claims kwetsbaar voor afwijzing vanwege immuniteitsregels en bewijseisen. Rechtskundigen wijzen erop dat procedures langdurig en kostbaar zijn geweest, waardoor veel eisers moeite hebben hun claims succesvol af te ronden. De beslissing zal niet alleen invloed hebben op commerciële geschillen, maar ook op de politieke betrekkingen tussen de VS, Cuba en landen met investeringen op het eiland.