IJslanders lopen nog niet warm voor EU‑lidmaatschap
In dit artikel:
Op 29 augustus stemmen IJslanders in een referendum over de vraag of hun regering de onderhandelingen met de EU moet hervatten. Die gesprekken waren in 2013 stilgelegd toen 11 van de 35 hoofdstukken al waren behandeld. De huidige, overwegend pro-Europese regering wil hervatten — deels omdat onrust rond internationale spelers (en zorgen over leiders als Trump) als aanleiding wordt gezien en deels omdat veel IJslanders de stabielere euro aantrekkelijk vinden nu inflatie en hypotheeklasten sterk zijn gestegen.
Recente peilingen (Maskína) laten zien dat steun voor het hervatten van de gesprekken niet overtuigend is: 42% is voor, 39% tegen (een jaar geleden was het verschil groter). Nog minder enthousiasme bestaat voor daadwerkelijke toetreding: slechts 31% zou later voor lidmaatschap stemmen, tegenover 46% tegen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken probeert het positief te duiden: een grote meerderheid zegt dat internationale samenwerking de soevereiniteit versterkt en velen maken zich meer zorgen over internationale ontwikkelingen dan een jaar geleden.
In Noord-Macedonië roept de nederlaag van Viktor Orbáns Fidesz in Hongarije hoop op dat Nikola Gruevski, ex-premier en veroordeelde in meerdere zaken, mogelijk teruggevorderd kan worden. Gruevski kreeg in 2018 politiek asiel in Hongarije onder Orbán. De nieuwe Hongaarse leider Péter Magyar stelde dat zijn land geen toevluchtsoord voor internationaal gezochte criminelen zal zijn; Noord-Macedonië zou intussen papieren voor een nieuw uitleveringsverzoek voorbereiden. Ook twee Poolse oud-ministers die in Hongarije zitten, spelen in dit bredere politieke spel.
In de rechtelijke sfeer gaat een langlopende Europese zaak door: twee jaar geleden wees het Gerecht een klacht van vier rechterlijke organisaties af over de goedkeuring van Polen’s coronaherstelplan. Die rechters stapten hogerop naar het Hof van Justitie; advocaat-generaal Tamara Capeta heeft recent deels hun standpunten ondersteund. Haar advies is niet bindend maar kan invloedrijk zijn op de uiteindelijke uitspraak.
Verder kort overzicht van wat er deze week in Brussel en de EU speelt:
- Dinsdag: buitenlandse ministers in Luxemburg bespreken Oekraïne, het Midden-Oosten, Soedan en de EU-Armenië-top; sociaaldemocraten bespreken ‘social leasing’ voor elektrische auto’s.
- Woensdag: de Europese Commissie presenteert plannen tegen stijgende olie- en gasprijzen door blokkades bij de Straat van Hormuz; Bruegel organiseert een bijeenkomst over bankhervormingen met ECB-bestuurder Frank Elderson.
- Donderdag-vrijdag: informele EU-top op Cyprus over geopolitiek en de meerjarenbegroting; het Hof van Justitie doet uitspraak in de Lufthansa-staatsteunzaak; EPC debatteert over cruciale grondstoffen in de Westelijke Balkan.
Andere korte punten: onderhandelingen tussen Frankrijk en Duitsland over het gevechtsvliegtuigproject FCAS lopen vast; Montenegro mikt op EU-lidmaatschap rond 2028; schrijver Roberto Saviano is vrijgesproken in Italië; ex-president Rumen Radev won overtuigend de Bulgaarse parlementsverkiezingen; en de Chinese autofabrikant BYD heeft zich aangemeld bij autolobby ACEA, tot onrust in de Europese auto-industrie.