In Finland is het een privilege omde grensbewaking van dichtbij te leren kennen

In dit artikel:

Finland bereidt zich intensief voor op mogelijke Russische sabotage en escalatie. Dat werd gesimuleerd tijdens een oefening op een Fins kustwachtschip bij Helsinki: zwaarbewapende special forces namen de stuurkamer over, terwijl politici, hoge ambtenaren en leidinggevenden uit onder meer de bank- en industriesector toekeken. De deelnemers volgen een nationale veiligheidscursus waarin ze leren hoe Finland bij crises moet reageren en hoe overheid, leger en bedrijven kunnen samenwerken.

De dreiging is voor Finland concreet. Het land heeft een grens van ruim 1300 kilometer met Rusland en ligt aan de Finse Golf, een belangrijke vaarroute naar Sint-Petersburg. De afgelopen jaren waren er incidenten met beschadigde onderzeese datakabels, een schip uit de Russische schaduwvloot en verstoorde gps-signalen. Omdat veel goederen over zee worden aangevoerd, kan een aanval op de scheepvaart grote gevolgen hebben.

Finland heeft met 5,6 miljoen inwoners en ongeveer 13.000 militairen in vredestijd een relatief kleine krijgsmacht. Het land compenseert dat met een brede reservestrategie en een sterke maatschappelijke betrokkenheid bij de verdediging. Jaarlijks worden ongeveer 20.000 mannen en duizend vrouwen militair getraind. De krijgsmacht kan daardoor opschalen naar circa 280.000 militairen en beschikt in totaal over ongeveer 900.000 getrainde reservisten.

De veiligheidscursus richt zich op burgers die in een crisis belangrijke beslissingen kunnen nemen. Werkgevers dragen kandidaten voor, waarna een commissie let op spreiding over sectoren en regio’s. Naast politici en ambtenaren doen onder anderen bestuurders uit technologie, industrie, wetenschap, kerken en banken mee. In ruim drie weken bespreken zij scenario’s zoals cyberaanvallen, sabotage van datakabels en aanvallen op de scheepvaart. Externe deskundigen geven de lessen, zodat deelnemers uit de eerste hand leren hoe de verdediging is georganiseerd en waar de kwetsbaarheden liggen.

De belangstelling is groot: voor het volgende jaar kwamen meer dan 700 nominaties binnen, terwijl slechts 200 plaatsen beschikbaar zijn. De cursus telt vier rondes per jaar met elk vijftig deelnemers. Oud-deelnemers vormen inmiddels een netwerk van ongeveer 5500 hooggeplaatsten. Volgens deelnemers helpt dat netwerk niet alleen bij nationale veiligheid, maar ook bij nieuwe samenwerkingen tussen overheid en bedrijfsleven. De directeur van de Finse technologiebranche zegt bovendien dat zij dankzij de cursus beter begrijpt hoe cyberaanvallen werken en hoe bedrijven zich daartegen kunnen beschermen.

Critici zouden het programma kunnen zien als een elitair netwerk waarin invloedrijke personen elkaar bevoordelen. Volgens hoogleraar Jari Eloranta was dat vroeger meer het geval, maar wordt tegenwoordig bewust gezocht naar deelnemers uit uiteenlopende sectoren en delen van het land. Het belangrijkste effect is volgens betrokkenen echter het onderlinge vertrouwen: doordat burgers en bestuurders weten welke rol zij bij een crisis hebben, kan Finland snel mobiliseren en blijft de samenleving rustiger onder externe dreiging.