Is femicide vooral een 'mannenprobleem'?

In dit artikel:

In het Amsterdamse College Hotel spreken activist Yesim Candan en jurist/onderzoeker Richard Korver over de omvang en oorzaken van geweld tegen vrouwen in Nederland. Beiden benadrukken dat femicide en structurele vrouwenmishandeling geen marginale problemen zijn, maar brede maatschappelijke kwesties met diepgewortelde misogynie en institutionele tekortkomingen. Candan vat het scherp samen: “We hebben een mannenprobleem in Nederland.”

Probleemomschrijving
- Prevalentie: volgens Candan treft geweld inmiddels één op de drie vrouwen, niet één op de vijf. De daders zijn grotendeels mannen uit alle lagen van de bevolking; het probleem overstijgt etnische stereotypen zoals “eerwraak”.
- Cultuur en gedrag: neerbuigendheid in media en studentenfeesten (zoals bangalijsten en seksistische spreekkoren) tonen normalisering van vrouwenhaat. Online bedreigingen en vernederingen zijn aan de orde van de dag voor vrouwen die zich uitspreken.
- Institutionele blinde vlekken: politie, hulpverlening en justitie nemen partnergeweld vaak niet adequaat serieus. Meldingen worden soms afgehandeld met het idee “waar twee vechten…”, bewijsvoering blijft uit, en signalen van psychische vormen van mishandeling (dwingende controle, intieme terreur) worden onvoldoende herkend.

Praktische gevolgen en voorbeelden
- Financiële prioritering: Korver wijst op onevenwichtige bestedingen: voor ondermijning (veelal drugs) zijn grote bedragen vrijgemaakt, terwijl de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling met veel geringere middelen moet doen.
- Beschermingspraktijk: veel slachtoffers durven geen aangifte te doen; vrouwen en kinderen worden vaak uit huis geplaatst terwijl de dader thuis kan blijven. Tijdelijke huisverboden zijn kort (10 dagen) en blijken soms onvoldoende bescherming — na terugkeer volgt herhaald geweld of erger. Een recent voorval bij Nijmegen illustreert de risico’s van terugkeer na zo’n tijdelijk verbod.

Oplossingen en beleidsvoorstellen
- Speciale eenheid en scholing: Candan en Korver pleiten voor een gespecialiseerde politieteam voor de veiligheid van vrouwen (vergelijkbaar met Roze in Blauw voor lhbtiq+-mensen), met gedegen scholing in het herkennen van dwingende controle en intieme terreur. Specialistische "special victims units" moeten aantoonbaar bewijsmateriaal kunnen verzamelen (bijv. microfoons in huis).
- Wet- en technologieovername: invoering van maatregelen als Engeland (criminalisering van coercive control sinds 2015) en Clare’s Law (inlichtingenverzoek over strafrechtelijke voorgeschiedenis van een partner), en het gebruik van slachtofferdevices gekoppeld aan enkelbanden (pilot in Rotterdam) om vrouwen ruimere bewegingsvrijheid en veiligheid terug te geven.
- Systeembrede maatregelen: strengere en langere huisverboden, omkering van de huidige praktijk waarbij slachtoffers (moeders) worden gestrafd door uit huis te worden gezet, en een cultuur- en financieringsomslag: meer geld en focus op preventie, hulp en onderzoek. Korver suggereert zelfs een minister “Achter de Voordeur” die dwingend hulp kan opleggen en opsporing kan aansturen.

Preventie en verantwoordelijkheid
- Opvoeding en gendernormen: beide sprekers roepen op tot opvoeding van jongens met respect voor vrouwen; moeders en vaders hebben hierin een taak, maar ook de samenleving moet jongens en mannen verantwoordelijk houden.
- Eerlijke beoordeling van ouderschap: hulpinstanties mogen moeders niet onevenredig de schuld van geweld in huis geven; vaders die mishandelen verdienen geen automatische omgangsrechten waar die veiligheid onder lijdt.

Slot
Candan en Korver vragen om een cultuurverandering: erkenning van geweld tegen vrouwen als structureel en politiek probleem, betere bescherming en erkenning van psychische vormen van mishandeling, en concrete beleidsmaatregelen die slachtoffers centraal zetten in plaats van de dader te ontlasten.