Kerncentrales bouwen is als met een kanon op een mug schieten
In dit artikel:
In Nederland is stroomlevering bijna continu gegarandeerd (ongeveer 99,99%), maar zorgen over de zogeheten “donkerluwte” — periodes met weinig wind en zon — voeden politieke en publieke vragen over wat de meest betrouwbare energiebron moet zijn. Een ruime minderheid van de bevolking steunt uitbreiding van kernenergie; 57% zou een kerncentrale willen omdat die volgens veel mensen permanente zekerheid biedt en de angst voor uitval wegneemt. Tegelijkertijd zijn er belangrijke nadelen: kerncentrales worden duur, nemen jaren in bouw, kunnen kostenoverschrijdingen kennen en zijn kwetsbaar in conflictgebieden (voorbeeld: Oekraïne), waar grootschalige centrales doelwit kunnen zijn.
Er zijn echter betere, sneller inzetbare en minder risicovolle manieren om leveringszekerheid te garanderen. Ten eerste is de praktische omvang van donkerluwte in Nederland relatief beperkt: periodes van een of twee dagen komen vaak voor, langere periodes eens per tien tot twintig jaar — het KNMI adviseert daarom reservecapaciteit ter grootte van acht keer het daggebruik. Dat soort tekorten kan opgevangen worden via bestaande middelen: gascentrales tijdelijk opvoeren, import uit goed verbonden Europese netten (inclusief Franse kernstroom) of gebruikmaken van voorraden.
Belangrijk is de snelle opkomst van grootschalige energieopslag. Industriële batterijsystemen (containerformaat) kunnen overtollige zon- en windenergie overdag opslaan en ’s avonds leveren, helpen bij netstabiliteit en congestiebeheer, en fungeren als buffer tijdens donkerluwte. Sinds 2015 zijn batterijkosten met ongeveer 90% gedaald. Naast elektrochemische opslag zijn er ook opties zoals warmteopslag en geothermie, die samen de capaciteit om duurzame energie te bufferen snel vergroten. Wereldwijd en in Nederland ontstaan batterijparken als onderdeel van het energiesysteem.
Financieel gezien is het onzinnig om voor enkele dagen per jaar twee nieuwe kerncentrales te bouwen voor tientallen miljarden euro’s (geschatte kosten rond €40 mrd, realistisch veel hoger bij overschrijdingen). Een alternatieve strategie is gerichte investeringen in opslag, het openhouden van gascapaciteit en internationale leveringsafspraken. Het artikel stelt dat een investering van ongeveer €10 mrd in deze mix voldoende zou zijn om de energiezekerheid te behouden, netcongestie te verminderen en tijd te kopen om verdere opslaginnovaties uit te rollen — tegen een fractie van de kosten en risico’s van grootschalige nieuwe kernenergie.