Koopstarters grijpen mis door uitgeputte leningpotjes van gemeenten

In dit artikel:

Startersleningen voor een eerste koopwoning zijn dit jaar sneller opgebruikt dan gemeenten verwachtten. In onder meer Den Helder, Amstelveen, Veendam, Bergen, Maastricht, Venlo en Lelystad raakte het budget vroegtijdig op. Venlo, Maastricht en Lelystad hebben inmiddels extra geld beschikbaar gesteld, maar het totale aantal gemeenten zonder budget is onbekend. Hypotheekadviseurs spreken in sommige gevallen van schrijnende situaties: kopers moesten hun aankoop uitstellen of dreigden een koopcontract te moeten ontbinden.

Met de lening kunnen starters het verschil financieren tussen hun maximale bankhypotheek en de woningprijs. De eerste drie jaar betalen zij geen rente en lossen zij niet af. 282 van de 342 gemeenten bieden de regeling aan; de vier grote steden doen niet mee. Het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting verstrekte vorig jaar 8132 startersleningen, 15 procent meer dan in 2024, en ziet ook dit jaar een verdere stijging. Hogere huizenprijzen en rentes maken reguliere financiering voor starters moeilijker.

In Den Helder leidde de sterke vraag in augustus tot een aanvraagstop. De gemeente wijst erop dat sinds vorig jaar meer woningen binnen de regeling vallen, doordat de maximale koopsom is gekoppeld aan de NHG-grens. In Lelystad was het budget volgens een hypotheekadviseur plotseling op; na ongeveer vijf weken stelde de gemeente 10 miljoen euro extra beschikbaar. Starters uit Almere wijken daardoor soms uit naar Lelystad, terwijl gemeenten vaak inschrijvingseisen stellen.

De Hypotheekshop pleit voor onderzoek naar een landelijke koopsubsidie, omdat gemeenten met hun budget steeds minder huishoudens kunnen helpen. Over het effect verschillen de meningen. Econoom Matthijs Korevaar betwijfelt of de regeling veel doet en noemt het bewijs beperkt. Het Kadaster concludeerde in 2023 juist dat startersleningen de huizenprijzen niet aantoonbaar opdrijven; ontvangers betalen voor vergelijkbare woningen niet significant meer dan andere starters.