Kunst om de gunst

In dit artikel:

In Huize Van Os leidt opruimen tot nostalgie in plaats van actie. De columnist vindt een doos met schoolspullen en een biologie-tentamen uit 1992 met de vraag naar de functie van ribosomen in het endoplasmatisch reticulum. In plaats van het correcte, vakinhoudelijke antwoord herinnert hij zich een ludieke, foutieve inzending waarin ribosomen onderwerp van politieke discussie en zelfs fusievoorstellen werden — een teken van hoe hij toen al de neiging had om alles politiek te maken.

Die neiging vormt de brug naar een bredere observatie: bijna elk domein — biologie, sport, kunst — wordt tegenwoordig door politieke lens beoordeeld. Debatten over of kunst "te politiek" of "niet politiek genoeg" is, en verwijten van 'woke' of juist non-woke cultuur, weerspiegelen veranderende machtsverhoudingen. Waar vroeger rechts klaagde dat kunst een linkse hobby was, klinkt die klacht nu vaker uit linkse hoek, en er is het gevoel dat subsidiegeverij de morele windrichting bepaalt.

Als voorbeeld noemt hij de huidige expositie in Het Noordbrabants Museum in Den Bosch, getiteld "Ben ik mannelijk?" (gastcurator Roberto Luis Martins). Veel deelnemende makers zijn duidelijk activistisch ingesteld; de tentoonstelling doet hierdoor meer denken aan een manifestatie dan aan een traditionele kunstshow. De vraag rijst of zulke politieke explicietheid een middel is om jong publiek te trekken, of dat kunst in de eerste plaats een politieke opdracht moet vervullen — met het risico dat creatie moet concurreren om politieke gunst.

Terug naar het opruimen: zijn grap over ribosomen werd door de docent niet gewaardeerd — een dikke rode streep en een 4 — en uiteindelijk zorgt de nostalgie ervoor dat er nog steeds niet veel is opgeruimd. De column gebruikt persoonlijke anekdote en museumbezoek om een observatie te maken over de steeds sterkere verwevenheid van kunst, publiek debat en politiek.