Kunst ontmoet tarot
In dit artikel:
De Rotterdamse kunstenaar Shertise Solano heeft voor een tentoonstelling in het Centraal Museum in Utrecht bewust het tarot als compositie-instrument gebruikt: twee decks (onder meer het klassieke Rider Waite en het oudere Tarot van Marseille) vormden het uitgangspunt voor het samenstellen en rangschikken van werk uit haar eigen oeuvre en uit de museumcollectie. Het tarot fungeert hier niet als waarzeggerij, maar als gereedschap voor reflectie en voor het ontstaan van onverwachte verbindingen.
Tarot bestaat uit 78 kaarten — 22 Grote Arcana die grote levenslessen symboliseren en 56 Kleine Arcana die meer alledaagse thema’s beslaan — met archetypische beelden zoals de Dwaas, de Kluizenaar of de Maan. Solano (van Antilliaanse afkomst) draagt de band met tarot sinds haar jeugd; vakanties op Curaçao gingen vaak gepaard met bezoeken aan tarotlezen. Toen ze bij haar theateropleiding leerde werken met het neutrale masker, ontwikkelde ze een praktijk waarin kennis niet alleen cognitief maar lijfelijk wordt ervaren; die fysieke benadering keert terug in haar beeldende werk.
In de expositie opent een videoperformance waarin Solano de Dwaas belichaamt: een hoofd omringd door een kap van belletjes, badend in rood licht, ogen soms ontwaakt en kijkend met nieuwsgierige verwondering. Haar video-installaties en soundscapes zoeken vertraging en contemplatie, terwijl haar collages en sculpturen juist heftige, mythische beelden oproepen — van tranen die als gezichtshoofden vallen tot Medusa-achtige creaties van karton en verf.
Solano en conservator Catrien Schreuder kwamen via zes gezamenlijke tarotsessies tot de uiteindelijke selectie en positionering van ongeveer dertig werken. Het tarot bepaalde niet alleen welke stukken werden gekozen, maar ook welke onverwachte combinaties plausibel leken: zo hangt een wasbak van Joep van Lieshout naast een vuurlandschap van Olphaert den Otter — een botsing van water en vuur die in deze context vanzelfsprekend lijkt. Een vroeg mystiek maanlandschap van Bart van der Leck werd in verband gebracht met Solano’s grote maanvideo, waardoor een werk dat kunsthistorisch niet voor de hand ligt juist nieuw licht krijgt. Ook de presentatiewijze is soms afwijkend: objecten werden niet op sokkels geplaatst maar op kleine plateaus aan het plafond, als verwijzing naar tarot-weegschalen.
De tentoonstelling nodigt bezoekers uit om de collectie door een ander raam te bekijken: als een kaartendeck dat je kunt schudden en lezen om nieuwe betekenislagen te ontdekken. Door tarot als curatoriële methode te gebruiken hebben Solano en Schreuder grenzen verlegd en onverwachte zeggingskracht in de samenstelling van het museumrepertoire blootgelegd.