Lager opgeleiden voelen zich op vele vlakken achtergesteld, ziet SCP

In dit artikel:

Vooral lager opgeleide Nederlanders ervaren dat hun groep wordt achtergesteld, terwijl universitair opgeleiden de samenleving vaak heel anders beoordelen. Dat blijkt uit een dinsdag gepubliceerd onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Het planbureau onderzocht niet of achterstelling objectief bestaat, maar hoe mensen die zelf ervaren. Zulke subjectieve ervaringen blijken sterk samen te hangen met maatschappelijke onvrede.

De meeste Nederlanders voelen zich niet benadeeld of bevoordeeld. Toch zegt 30 procent dat de eigen groep wordt achtergesteld bij het vinden van een woning. Voor politieke vertegenwoordiging in Den Haag is dat 28 procent. Mensen met een migratieachtergrond ervaren vaker achterstelling dan mensen zonder migratieachtergrond, maar het grootste verschil is gekoppeld aan opleidingsniveau. Meer dan 30 procent van de lager opgeleiden voelt zich benadeeld op de woningmarkt; naarmate het opleidingsniveau stijgt, neemt dat aandeel af. Hoger opgeleiden ervaren daar juist vaker een bevoorrechte positie. Vergelijkbare verschillen bestaan rond politiek, rechtspraak, werk en ruimte voor tradities.

Lager opgeleiden met en zonder migratieachtergrond delen grotendeels hetzelfde beeld: zij zien de samenleving sterker als een strijd om schaarse middelen en aandacht. Beide groepen noemen onder meer asielzoekers en expats als bevoordeelde groepen op de woningmarkt. Wie zich structureel achtergesteld voelt, stemt bovendien vaker op politieke flanken, vooral op rechtse partijen. De huidige coalitiepartijen trekken relatief weinig van deze kiezers.

Volgens het SCP is de ervaren achterstelling niet alleen een kwestie van beeldvorming. Lager opgeleiden hebben vaker onzeker werk, lagere inkomens, een zwakker netwerk en een slechtere gezondheid. Het planbureau adviseert de politiek daarom achterstanden te verkleinen en helder uit te leggen waarom bepaalde keuzes worden gemaakt.