Leesprestaties scholieren opnieuw gedaald, bijna 40% haalt basisniveau niet

In dit artikel:

De leesvaardigheid van Nederlandse 15-jarigen is verder afgenomen. Volgens het nieuwste Pisa-onderzoek haalt 39 procent het basale leesniveau niet dat nodig is om op school en in de maatschappij mee te komen. Bij de vorige meting was dat nog bijna een derde. Nederland staat daarmee binnen een groep van veertien langdurig deelnemende Europese landen vrijwel onderaan, alleen Griekenland scoort lager. Het Nederlandse gemiddelde van 441 punten ligt ruim onder het EU14-gemiddelde van 464; sinds 2022 verloor Nederland 18 punten.

Wereldwijd, onder 91 Oeso-landen, zijn de prestaties voor lezen, wiskunde en natuurwetenschappen gedaald. De Nederlandse scores voor wiskunde en natuurwetenschappen namen slechts beperkt en niet statistisch significant af. Voor wiskunde ligt Nederland nog boven het Oeso-gemiddelde en behoort het tot de Europese top, mede door het relatief grote aandeel hoog presterende leerlingen.

De verschillen tussen Nederlandse schooltypen zijn groot. Vwo-leerlingen presteren ruim boven het Europese gemiddelde, terwijl vmbo-basisleerlingen daar ver onder blijven. Opvallend is dat de leesprestaties sinds 2022 juist bij havo- en vwo-leerlingen sterk daalden. Meisjes lezen beter dan jongens, maar ook hun score nam af: met 14 punten tegenover 23 punten bij jongens.

Het rapport geeft geen duidelijke verklaring voor de Nederlandse achteruitgang, die al sinds 2003 zichtbaar is. Nederlandse scholieren zijn gemiddeld minder overtuigd dat inspanning en feedback hen slimmer maken, minder nieuwsgierig en minder bereid extra moeite te doen voor uitdagend werk. Bovendien vindt 35 procent school tijdverspilling, tegenover 24 procent gemiddeld in de Oeso.

Staatssecretaris Judith Thielen wil de trend keren en komt dit najaar met een plan voor sterkere basisvaardigheden. Het kabinet wil lezen een grotere plaats geven in alle schoolvakken. Sinds dit schooljaar werken scholen al met concretere en ambitieuzere kerndoelen voor Nederlands en rekenen. Thielen zegt over drie jaar betere leesresultaten te verwachten.