Managersjargon: waarom moeilijk doen als het makkelijk kan?

In dit artikel:

De auteur bekritiseert het gebruik van vaag, gezwollen taalgebruik in organisaties, advieswereld en overheid en laat aan de hand van persoonlijke voorbeelden zien waarom dat schadelijk is. Een bijeenkomst over ‘paradoxen’ waarin moeite wordt gedaan moeilijke termen te gebruiken, vroege werkervaringen met een andragoog en een adviesbureau vol chaostheorie-jargon, en een boekpresentatie waar vragen naar betekenis onbeantwoord blijven, illustreren hoe jargon vaak onbegrip en ongemak oproept.

Drie menselijke motieven verklaren volgens de schrijver het fenomeen: het bevestigen van status en autoriteit (consultants en ‘goeroes’ onderscheiden zich met termen als agile, lean, holacracy), het beschermen van ruimte om eigen plannen door te voeren zonder tegengas, en het vermijden van onzekerheid wanneer men zelf nog niet precies weet wat iets betekent. Ook bazen en ambtelijke organisaties gebruiken vaak vaagtaal om tijd en bewegingsruimte te winnen. Voorbeelden uit het dagelijks leven—onleesbare brieven van de Omgevingsdienst en onduidelijke gemeentelijke correspondentie—tonen hoe dit burgers buitensluit en verwarring zaait.

De gevolgen zijn breed: onduidelijke taal verhindert inhoudelijke debat en democratische controle, creëert afstand tussen beslissers en betrokkenen, voedt polarisatie en onzekerheid in teams, en kan uiteindelijk leiden tot falende projecten of het vertrek van talent. Tegelijkertijd riskeren de vaagtaalsprekers reputatieschade wanneer hun onduidelijkheid ooit wordt ontmaskerd.

De auteur reflecteert persoonlijk op zijn eigen gedrag—van het opzetten van een bril om ouder te lijken tot het nerveus praten om antwoorden te geven—en beschrijft een kantelmoment bij een opdracht voor de Rotterdamse reinigingsdienst. Een rapport in ‘gewonemensentaal’ viel onverwacht goed en overtuigde hem van de waarde van helderheid. Sindsdien streeft hij ernaar zoveel mogelijk duidelijk en toegankelijk te schrijven en spreken.

Als praktisch advies stelt hij een simpel gedachte-experiment voor: neem in gedachten plaats in het publiek. Als je eigen tekst bij jezelf onrust, ergernis of spot oproept, is dat een teken om te vereenvoudigen. De strekking is dat het serieus nemen van je publiek, en het temperen van je eigen need for status, niet alleen de communicatie verbetert maar ook de kwaliteit van besluiten en het vertrouwen van betrokkenen vergroot.

Kortom: minder jargon, meer duidelijkheid—niet alleen als nette stijlkeuze, maar als voorwaarde voor transparantie, inclusie en effectieve besluitvorming in organisaties en de publieke sector.