Meer herzieningen schooladviezen sinds komst doorstroomtoets

In dit artikel:

Sinds het schooljaar 2023/2024 is de nieuwe doorstroomtoets voor achtstegroepers ingevoerd. Uit cijfers van het Nationaal Cohortenonderzoek Onderwijs, geciteerd door het economenvakblad ESB, blijkt dat dit heeft geleid tot veel meer aanpassingen van schooladviezen. Waar in 2021/22 en 2022/23 circa 18.000 van de ~180.000 leerlingen een gewijzigd advies kregen, steeg dat in het eerste jaar van de doorstroomtoets naar bijna 48.000 van de 177.000 leerlingen.

De meeste bijstellingen betroffen leerlingen met een mbo-advies; een opvallend voorbeeld is dat bij voorlopige vmbo-basisberoepsgerichte (bb)-adviezen 56% werd aangepast. ESB suggereert dat de nauwe verschillen tussen vmbo-niveaus het geven van een eenduidig advies bemoeilijken.

De toets vervangt de oude eindtoets en is bedoeld om kansengelijkheid te vergroten: eerdere onderzoeken toonden aan dat met name meisjes, kinderen met een migratieachtergrond en leerlingen van het platteland vaker werden onderschat. Scholen moeten een toets van één van de zes commerciële aanbieders gebruiken en ‘kansrijk’ adviseren — komt de toets hoger uit dan het schooladvies, dan moet het schooladvies doorgaans worden opgehoogd, tenzij goed te onderbouwen.

De invoering riep veel kritiek op. Onderzoek van de Volkskrant suggereert dat leerlingen nu vaker een te hoog advies krijgen en daardoor moeite hebben op de middelbare school; daarnaast bestaan twijfels over de vergelijkbaarheid tussen aanbieders. De PO-raad en een aangenomen motie van D66-Kamerlid Ilana Roodekerk pleiten voor één centrale toets. Het demissionaire kabinet staat daar positief tegenover, maar rekent op een uitvoering pas over ongeveer vier jaar — een termijn die de PO-raad te lang vindt en waar een Kamermeerderheid haast bij wil.