Megaschenking aan het Rijksmuseum: 'De familie wil de mooiste beeldentuin van de wereld'

In dit artikel:

Taco Dibbits, directeur van het Rijksmuseum, ontwikkelt met steun van de adellijke Van Rappard‑familie een nieuwe beeldentuin in het Carel Willinkplantsoen tegenover het museum aan het Museumplein in Amsterdam. De relatief onopvallende driehoek van 1.800 m2, waar Dibbits als tiener vaak langswandelde, moet een besloten “geheime tuin” worden met paviljoens en tentoonstellingsruimtes voor beeldhouwkunst en publiekstoegang tot in de late avonduren.

De aanleg wordt mogelijk gemaakt door de Don Quixote‑stichting van Rolly van Rappard en zijn echtgenote. Na eerdere giften aan het Rijksmuseum en andere Amsterdamse instellingen schenkt de familie nu circa €60 miljoen: ongeveer €50 miljoen als stamkapitaal en naar schatting €10 miljoen bestemd voor de bouw en inrichting van de tuin. Het bedrag is volgens Dibbits de grootste geldschenking uit de geschiedenis van het museum. Daarnaast wordt een collectie moderne sculpturen langdurig in bruikleen gegeven, met werken van onder meer Louise Bourgeois, Joan Miró en Alberto Giacometti.

Het ontwerp combineert tuinarchitectuur en kleine paviljoens in een stijl die verwijst naar de Amsterdamse School. De Belgische landschapsarchitect Piet Blanckaert tekent voor de tuin, het Nederlandse bureau Van Hoogevest voor uitvoering; Norman Foster deed suggesties om onder meer het lichtgunstige noorderlicht bij de beelden te optimaliseren. Als de vergunningen en bewonersraadpleging gunstig uitvallen, kan de uitvoering mogelijk al dit voorjaar beginnen en, bij mooi verloop, openen in de zomer — samenfallend met Dibbits’ tienjarig directeursschap.

De Don Quixote Pavilion and Garden at the Rijksmuseum wordt vrij toegankelijk, maar de poort gaat ’s avonds dicht. Het project mikt op zo’n 150–200 bezoekers per dag en omvat drie paviljoens waarin de beeldhouwkunst centraal staat. Naast Amsterdam is er ook een beoogde dependance in Eindhoven, waarmee het museum zijn zichtbaarheid buiten het hoofdgebouw wil vergroten.

De schenking wordt als stabiel kapitaal belegd; de dividenden moeten de exploitatie van de beeldentuinen in de toekomst bekostigen. Een adviesraad — onder meer met oud‑directeur van het Centre Pompidou Alfred Pacquement en Dibbits zelf — bewaakt artistieke keuzes. Van Rappard blijft om privacyredenen grotendeels op de achtergrond; volgens Dibbits is er afstemming maar laat de familie de feitelijke selectie en museale beslissingen aan het museum over, zodat institutionele onafhankelijkheid behouden blijft.

Dibbits plaatst de gift in een historische traditie van particulier initiatief rond het Rijksmuseum, waarbij rijke schenkers al sinds de 19e eeuw onderdelen van collecties en financiering mogelijk maakten. Burgemeester Femke Halsema prees de schenking als een waardevol gebaar richting de stad, vooral in het kader van 750 jaar Amsterdam. Voor het museum betekent de tuin niet alleen ruimtelijke uitbreiding maar ook een versterking van de beleving van kunst en natuur dicht bij het Rijksmuseum zelf.