Met man en vacht: het welig tierende borsthaar is terug

In dit artikel:

De waardering voor borsthaar bij mannen is door de eeuwen heen sterk veranderd. In 1972 maakte Burt Reynolds dat duidelijk met zijn beroemde naaktfoto voor Cosmopolitan. De acteur poseerde zelfverzekerd op een bontkleed, met sigaar en een opvallend behaarde borst. De editie verkocht 1,5 miljoen exemplaren, maar Reynolds schreef later dat de foto eraan bijdroeg dat hij als acteur minder serieus werd genomen. Tegelijk werd zijn lichaam het ultieme symbool van de mannelijke schoonheidsidealen van de jaren zeventig: gespierd, gebruind, besnord en nadrukkelijk behaard.

Volgens Kai Jonas, hoogleraar toegepaste sociale psychologie aan de Universiteit Maastricht, heeft lichaamshaar geen vaste betekenis. In verschillende tijden en culturen stond het voor kracht, volwassenheid en viriliteit, maar het kon ook worden gezien als onverzorgd of onbeschaafd. Germaanse volken zouden hun ruige uiterlijk bijvoorbeeld als teken van moed hebben beschouwd, terwijl de oude Grieken juist de gladde, gespierde jongeman idealiseerden. Zij verwijderden borsthaar onder meer met pincetten, puimsteen en middelen op basis van was en hars.

Na de middeleeuwen bleef het mannenlichaam grotendeels verborgen onder kleding. Hollywood bracht de ontblote torso terug. Johnny Weissmuller werd in 1932 als Tarzan wereldberoemd met zijn gespierde, gladde lichaam en minimale lendendoek. Vanaf de jaren zestig kreeg ook borsthaar weer status. Sean Connery verscheen als James Bond met een zichtbare behaarde borst, wat zijn imago van een fysieke, zelfverzekerde en licht ruige held versterkte. In de jaren zeventig en tachtig groeide dat uiterlijk uit tot een dominant ideaal, met Reynolds, Tom Selleck en David Hasselhoff als bekende voorbeelden.

Rond de eeuwwisseling verschoof de mode opnieuw. Door de groei van fitness en de opkomst van de metroseksueel werd het mannenlichaam niet alleen getraind, maar ook zorgvuldig verzorgd. Borsthaar moest de spieren niet aan het zicht onttrekken en verdween daarom van onder meer de covers van Men’s Health. David Beckham belichaamde de gladde, strak verzorgde nieuwe man. Daniel Craig zette die lijn als James Bond voort in Casino Royale uit 2006, met een gladgeschoren borst. Pas in 2019 verscheen opnieuw een model met borsthaar op de cover van Men’s Health.

Inmiddels lijkt de slinger weer terug te bewegen. Het Britse GQ signaleerde onlangs dat borsthaar opnieuw sexy wordt gevonden. Acteur Paul Anthony Kelly, die JFK Jr. speelt in een Disney+-serie, kreeg veel bewondering nadat foto’s van zijn natuurlijke borstbeharing viraal gingen. Ook Pedro Pascal, Murray Bartlett, Alexander Skarsgård en Benson Boone laten hun borsthaar staan. Kelly zegt niet langer te willen voldoen aan de uiterlijke eisen uit zijn modellencarrière.

Ook Nederlandse deskundigen zien een herwaardering. Kapper Arjan Bevers koppelt die aan de populariteit van snorren en minder strak gestylede kapsels: mannen kiezen vaker voor een rauwere, natuurlijkere uitstraling. Bij de Amsterdamse salon Mr. Adam Skincare is volgens eigenaar Charissa Blom in negen jaar tijd een duidelijke omslag zichtbaar. Waar klanten vroeger bijna altijd een gladde borst wilden, laten de meesten hun haar nu staan of beperken ze zich tot trimmen. Glad of behaard is daarmee steeds meer een persoonlijke keuze geworden.

De betekenis blijft bovendien afhankelijk van de context. Volgens Jonas kan hetzelfde uiterlijk bij de ene man een bewuste uiting van mannelijkheid zijn en bij de andere simpelweg natuurlijk. Er bestaat geen uniform ideaalbeeld meer. Wel blijft verzorging belangrijk: Philips meldt een sterke groei in elektrische bodygrooming, terwijl borsthaar in Zuid-Europa en Oost-Azië minder populair blijft. Daar kiezen veel mannen, onder wie Japanse en Zuid-Koreaanse artiesten, juist voor een gladde borst. De comeback van borsthaar is dus geen universele trend, maar onderdeel van een breder en veelzijdiger beeld van mannelijkheid.