Met onafhankelijke toezichthouders onder vuur: Fed onder extra druk ondanks Cook-zege

In dit artikel:

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft maandag de onafhankelijke positie van de Federal Reserve wel overeind gelaten, maar tegelijk duidelijk gemaakt dat die bescherming minder vanzelfsprekend is geworden nu de rechters de president ruimere ontslagmacht geven over andere toezichthouders. In een tweede uitspraak draaide het hof namelijk een oud precedent terug en steunde het president Donald Trump in zijn ontslag van een commissaris van de Federal Trade Commission, waarmee de macht van het Witte Huis over onafhankelijke agentschappen wordt vergroot.

Voor de Fed betekent dit dat gouverneur Lisa Cook voorlopig aanblijft en dat Trump haar niet zomaar kan wegsturen op basis van onbewezen beschuldigingen van hypotheekfraude. De rechters lieten wel ruimte voor toekomstige procedures, maar stelden hoge eisen aan een eventueel ontslag van een Fed-bestuurder: er moet zwaarwegend bewijs zijn van ernstig wangedrag en een duidelijk verband met de functie. Volgens deskundigen maakt dat de centrale bank formeel uitzonderlijk, maar ook kwetsbaar voor nieuwe juridische en politieke aanvallen.

De uitspraak is belangrijk omdat de Fed al decennia wordt gezien als een instelling die rente en geldbeleid buiten directe partijpolitiek moet kunnen bepalen. Die onafhankelijkheid wordt traditioneel verdedigd met het argument dat politici de neiging hebben economie en rente te sturen met oog op verkiezingen, wat op termijn inflatie en marktwantrouwen kan aanwakkeren. Tegelijk laat de beslissing zien dat het hof de Fed een aparte status geeft op basis van haar unieke structuur: leden worden deels benoemd door de president, regionale bankchefs spelen ook een rol en de centrale bank financiert zichzelf grotendeels buiten de begroting om.

De nieuwe Fed-voorzitter Kevin Warsh, een door Trump benoemde functionaris, lijkt door de uitspraak voorlopig uit de vuurlinie te zijn gehaald. Toch blijft de kwestie onrustig: juristen waarschuwen dat het hof de Fed wel heeft uitgezonderd, maar niet overtuigend heeft uitgelegd waarom juist deze instelling “anders” zou zijn dan andere onafhankelijke overheidsorganen. Lisa Cook zelf benadrukte na de uitspraak dat de zaak volgens haar draaide om politieke druk, niet om de vermeende documentenkwestie.