MeToo door de ogen van de oude en nieuwe garde

In dit artikel:

Eind deze maand verschijnt Mannen, de autobiografie van actrice en schrijfster Annemarie Oster. In het boek ordent ze haar leven langs de mannen die er deel van uitmaakten — vader, stief- en pleegvaders, leraren, collega’s en geliefden — en dat vormt het vertrekpunt van een gesprek tussen haar en schrijver/theatermaker/columnist Malou Holshuijsen in Café Americain in Amsterdam. Holshuijsen, die halverwege het boek is en er hard om heeft gelachen, herkent veel in Osters verhalen over verliefdheden en relaties.

Oster, een babyboomer die drie keer trouwde, twee zonen heeft en nu drie jaar samen is met haar huidige partner, schetst hoe de seksuele moraal tijdens haar leven met golven veranderde: van de sobere jaren vijftig naar de losbandige jaren zestig en zeventig en de blootgevoeligheid van de jaren tachtig. Ze vertelt ook over concrete ervaringen — van flirterige aanrakingen in de coulissen tot situaties waarin machtsverschil in de toneelwereld misbruik mogelijk maakte. Sommige incidenten vond ze lichtvoetig of kon ze terugduwen; andere, wanneer regisseurs of docenten jonge actrices klein maakten en daarna “troostten”, noemt ze afschuwelijk.

Een terugkerend thema is de ervaring van seks als verplichting binnen langere relaties. Zowel Oster als Holshuijsen spreken over periodes waarin seks voelde als een plicht — iets wat schuld en afstand veroorzaakte en het genot ondermijnde. Holshuijsen benadrukt dat verlangen kan fluctueren, soms zelfs tijdens één avond; consent is zelden zwart‑wit en vrouwen hebben vaak lang zichzelf de schuld gegeven van grensoverschrijdend gedrag. Beide vrouwen merken op dat alcohol daarbij vaak een rol speelde: besluiten waar later spijt over ontstond werden met eigen berusting verklaard.

Positieve veranderingen springen er ook uit. Holshuijsen ziet meer ruimte voor niet‑traditionele levensvormen en meervoudige grote liefdes; relaties die eindigen worden minder snel als falen gezien. Bovendien is er volgens haar en Oster meer aandacht voor goede seksuele voorlichting, erkenning van slachtoffer‑schade en minder victimblaming: politie en hulpverleners zeggen vaker dat iemand niet de schuld draagt van wat hen is overkomen. Voorlichting en online platforms leggen meer nadruk op wederzijds plezier en grenzen, en het taboe rond slutshaming neemt af doordat vrouwen elkaar steunen.

Praktisch advies en zichtbaarheid van wensen zijn eveneens belangrijk: praten over wat je fijn vindt hoeft seksualiteit niet dood te slaan, stellen ze, maar kan de intimiteit juist verdiepen. Oster betreurt dat ze haar zonen destijds magere voorlichting gaf en zegt dat ze — mocht ze dochters hebben — vooral zelfwaarde zou willen meegeven, omdat een gebrek daaraan haar eigen grenzen heeft beïnvloed.

Kortom: Mannen fungeert als kapstok voor een bredere reflectie over hoe seksuele regels, macht, persoonlijke keuzes en communicatie vrouwenlevens hebben gevormd. Het gesprek tussen Oster en Holshuijsen legt zowel de pijnlijke kanten als de vooruitgang bloot: meer erkenning van grenzen, betere voorlichting en openheid over verlangens veranderen het veld — beetje bij beetje.