Michiel van Erp: 'Ik moest deze film maken omdat die hele aidsperiode is weggegumd'

In dit artikel:

Michiel van Erp maakte de speelfilm *Downtown* vanuit het contrast tussen de aidscrisis van de jaren tachtig en de coronapandemie. Tijdens corona viel hem op hoe snel wereldwijd naar een medicijn werd gezocht, terwijl aids nog altijd niet te genezen is en alleen met hiv-remmers kan worden behandeld. Ook verbaasde hij zich erover dat de aidsperiode voor veel mensen vrijwel uit het collectieve geheugen lijkt te zijn verdwenen.

Voor het scenario werkte Van Erp samen met zijn vriend Frank Houtappels, met wie hij eerder bij theatergezelschap Mugmetdegoudentand werkte. De film is deels gebaseerd op hun eigen ervaringen en op verhalen uit hun omgeving. Zo zijn het verdwijnen van een met hiv besmette man uit schaamte en het weren van iemand bij de uitvaart van zijn overleden vriend echt gebeurd.

Het verhaal volgt drie mannen. Ronnie is dj in de Amsterdamse club Downtown en wordt later restauranteigenaar. Lennart is een ambitieuze advocaat en Ronnie’s grote liefde, terwijl de jonge kunstschilder Bas verliefd wordt op Lennart. De personages worden in twee periodes gevolgd: in 1986 en tijdens de coronatijd, wanneer de drie elkaar na 35 jaar opnieuw ontmoeten. Hun levens zijn dan ingrijpend veranderd: Lennart is verbitterd geraakt en Ronnie is ondanks zijn verlangen nooit een relatie aangegaan.

De oudere personages worden gespeeld door Yorick van Wageningen, Hans Kesting en Roeland Fernhout; de jongere versies door Daniel Cornelissen, Sebastián Mrkvicka en Thor Braun. Van Erp koos bewust acteurs die zelf homo zijn en een band hebben met de periode. Kesting liep in zijn jeugd hiv op, Fernhout werkte als portier bij de Roxy en Van Wageningen danste daar geregeld. De film toont de jaren tachtig kleurrijk en uitbundig, tegenover de grauwe, beklemmende sfeer van de coronaperiode.

Van Erp wil met *Downtown* voorkomen dat de slachtoffers en ervaringen uit de aidscrisis worden vergeten. In de film wordt expliciet opgeroepen de overledenen zichtbaar te houden, omdat jongere lhbtqia+-generaties volgens hem vaak onvoldoende weten wat hun voorgangers hebben meegemaakt. Zijn eerdere documentaireserie *De roze revolutie* over de Nederlandse lhbtiqa+-geschiedenis vormde een belangrijke aanleiding. Daarin zag hij hoeveel onverwerkte rouw, schuld en pijn nog bij nabestaanden leeft.

De financiering bleek lastig. Het Filmfonds noemde het onderwerp een niche en er was bovendien twijfel of corona commercieel aantrekkelijk zou zijn. Van Erp vindt die houding juist reden te meer om de film te maken en verzet zich tegen de gedachte dat een verhaal over homoseksuele personages speciaal voor een heteropubliek toegankelijk moet worden gemaakt.

Met *Downtown* zet Van Erp zijn ontwikkeling van documentairemaker naar fictieregisseur voort. Hij combineert een observerende stijl met ruimte voor improvisatie en menselijke humor. Tijdens het interview werkte hij ook aan *Confettiregen*, een verfilming van het boek van Splinter Chabot, opnieuw over een lhbtqia+-onderwerp maar met een veel fantasierijkere toon.