Miljoenen Britse studenten komen niet van hun torenhoge studieschuld af
In dit artikel:
Sinds de invoering van het huidige studieleningensysteem in Engeland en Wales (2012) zitten naar schatting 5,8 miljoen oud-studenten met een steeds oplopende studieschuld. Het beleid werd ingevoerd toen collegegeld steeg van £3.000 naar £9.000 per jaar, waardoor vrijwel alle studenten (nu zo'n 95%) een lening nodig hebben; de gemiddelde schuld bedraagt ongeveer £53.000.
Terugbetalen start pas als het inkomen boven £28.470 uitkomt; 9% van het bedrag boven die drempel gaat naar aflossing (15% voor wie ook voor een master leende). De rente is hoog en inkomensafhankelijk: tijdens de studie is die gekoppeld aan de RPI-inflatie plus 3 procentpunt (RPI ligt doorgaans hoger dan CPI) en in de aflossingsfase begint de rente rond 3,2%, oplopend met maximaal 3 procentpunt bij hogere inkomens. Omdat rente blijft oplopen, zien veel afgestudeerden hun schuld in de praktijk groeien in plaats van dalen. Alleen de best betaalde groep kan binnen 30 jaar volledig aflossen; volgens berekeningen is een salaris van circa £66.000 nodig om de opbouwende rente te dekken, terwijl het gemiddelde salaris van universitair geschoolden rond £42.000 ligt.
De rekensom voor de staatskas is ook scheef: vorig jaar kwamen er £5 miljard aan aflossingen binnen, terwijl de opgebouwde rente £15,1 miljard bedroeg. Het Institute for Fiscal Studies (IFS) verwacht nu dat tussen 65% en 80% van de leners hun schuld nooit volledig terugbetaalt en na dertig jaar een restant wordt kwijtgescholden — veel hoger dan de oorspronkelijk geraamde 17%.
Politieke en maatschappelijke kritiek groeit. Financiële adviseurs en oppositiefiguren spreken van een oneerlijke last voor jonge hogeropgeleiden; het stelsel zou in de praktijk een “belasting op ambitie” veroorzaken door zeer hoge marginale effectieve tarieven op inkomens in de midden- en hogere regionen. De regering en sommige ontwerpers verdedigen het systeem juist als progressief: wie meer verdient betaalt relatief meer en de regeling beperkt de kosten voor de belastingbetaler doordat achterblijvende schulden na dertig jaar vervallen. Ook krijgt het systeem kritiek omdat de terugbetalingsdrempel is bevroren en niet meebeweegt met lonen, en veel studenten pas jaren later de gevolgen van hun leningen merken bij bijvoorbeeld het aanvragen van een hypotheek.
Kortom: het Britse model verschuift veel van de studiekosten naar individuele afgestudeerden, maar door hoge rente en terugbetalingsregels profiteren vooral de hoogste inkomens van volledige aflossing; voor het merendeel betekent het systeem levenslang hogere netto-inkomensopofferingen en groeiende frustratie over ondoorzichtige en ingrijpende schulden.