Modderstroom ook verwoestend voor de waterkrachtplannen van Nepal

In dit artikel:

Een zware modderstroom heeft eind augustus in Nepal en Tibet dorpen, infrastructuur en waterkrachtcentrales verwoest. De ramp ontstond nadat een gletsjerdeel van meer dan zeshonderd meter was afgebroken en naar lagergelegen gebied stortte. Volgens de Nepalese overheid kwamen meer dan duizend mensen om en worden nog honderden mensen vermist.

Tot de overlevenden behoort de 22-jarige Kiran Bishowkarma, die werkte aan de Upper Trishuli 1 (UT1), een grote waterkrachtcentrale in aanbouw. Hij zat met twee collega’s in een tunnel toen een modder- en puinstroom de tunnel binnendrong. De mannen probeerden met een pick-uptruck te ontsnappen, maar werden meegesleurd. Bishowkarma wist uiteindelijk via een andere uitgang weg te komen. Na vier dagen door de bergen werden hij en zijn collega’s door een reddingshelikopter opgepikt. Zijn neef, die eveneens in de tunnel werkte, wordt nog vermist.

De UT1 is zwaar beschadigd; de exacte omvang van de schade is nog niet bekend. De zogenoemde run-of-the-river-centrale zou via tunnels rivierwater naar turbines leiden en daarmee de Nepalese elektriciteitsproductie met ongeveer 32 procent verhogen. Het project was voor circa 80 procent klaar en zou in 2027 worden opgeleverd. De Nederlandse ontwikkelingsbank FMO is een van de financiers. Een Nepalese bouwer leende in totaal 647 miljoen dollar voor het project.

De ramp raakt de energievoorziening van het hele land. Volgens het Nepalese ministerie van Energie is 431 megawatt aan capaciteit getroffen, ongeveer 10 procent van het nationale totaal. Nepal heeft de energie-export tijdelijk stilgelegd en zal de komende maanden elektriciteit uit India importeren. Dat is een flinke tegenvaller voor een land dat de afgelopen jaren met buitenlandse steun sterk inzette op waterkracht.

Deskundigen zien run-of-the-rivercentrales doorgaans als een minder schadelijk alternatief voor dammen en grote reservoirs, maar ook tunnels blijven kwetsbaar voor modderstromen en aardverschuivingen. Geograaf David Simon waarschuwt dat het risico niet laag is. Volgens hem vergroot klimaatverandering de gevaren in het hooggebergte: warmere zomers en minder sneeuw en ijs verzwakken gletsjers, waardoor grote ijsmassa’s gemakkelijker kunnen afbreken. Critici vinden dat investeerders deze risico’s onvoldoende meenemen. FMO zegt dat bij het ontwerp veiligheidsmaatregelen zijn getroffen en die na de ramp opnieuw te zullen beoordelen.

Ook in Tibet worden op grote schaal waterkrachtprojecten gebouwd, maar daarover is weinig openbare informatie beschikbaar. China werkt onder meer aan een naar schatting 170 miljard dollar kostende centrale in de Yarlung Tsangpo, een rivier die verder stroomt naar India en Bangladesh. Die landen vrezen gevolgen voor waterstanden en natuur. Critici wijzen daarnaast op gebrekkige transparantie, schade aan biodiversiteit en mogelijke gedwongen verhuizingen. De ramp in Nepal heeft zo niet alleen de menselijke en financiële risico’s van waterkracht blootgelegd, maar ook de kwetsbaarheid van energieprojecten in een snel opwarmend berggebied.