Namaakmeubilair is mateloos populair: 'Het is bijna een statusding geworden'

In dit artikel:

Goedkopere alternatieven voor populaire designmeubels en woonaccessoires, zogeheten dupes, zijn sterk in opmars. Denise Versteeg begon in 2022 het Instagramaccount Lookalinterior nadat ze een betaalbare variant vond van een veel duurdere designvaas. Inmiddels volgen bijna 200.000 mensen haar tips en zijn er tientallen vergelijkbare Nederlandse accounts. De groei laat volgens Versteeg zien dat veel consumenten hun interieur stijlvol willen inrichten, maar geen geld hebben voor het origineel.

De trend wordt versneld door sociale media, goedkope woonwinkels, e-commerce en efficiënte productieketens. Fabrikanten zien via zoekdata en algoritmes snel welke ontwerpen populair zijn en kunnen binnen enkele weken goedkopere varianten produceren. Met hulpmiddelen als Google Lens vinden consumenten bovendien eenvoudig alternatieven. Zo was Action-behang dat sterk leek op een veel duurder ontwerp snel uitverkocht, terwijl Kwantum een stoel verkoopt die doet denken aan de Togo-fauteuil van Ligne Roset, maar honderden euro’s goedkoper is.

Volgens deskundigen is sprake van een vorm van ‘fast furniture’, vergelijkbaar met de snelle trendcycli en het kopieergedrag in de mode. Het woord ‘dupe’ klinkt bovendien minder negatief dan ‘namaak’ en is door influencers, retailers en tijdschriften genormaliseerd. Een goedkope imitatie vinden is voor sommige consumenten zelfs een statussymbool geworden.

Designmerken en ontwerpers vrezen echter omzetverlies, aantasting van hun reputatie en minder erkenning voor hun werk. Vitra stelde eerder honderden miljoenen euro’s per jaar mis te lopen door goedkope replica’s en wist in het Verenigd Koninkrijk strengere regelgeving af te dwingen. Ligne Roset laat jaarlijks meer dan duizend websites met namaakproducten verwijderen en gebruikt sinds kort kunstmatige intelligentie om dit juridisch aan te pakken. Ook kleinere merken en betaalbare woonlabels worden inmiddels gekopieerd.

Influencers worden zich eveneens bewuster van de gevolgen. Bo van het account Broodje Dunner kreeg veel kritiek nadat ze haar volgers enthousiast naar een Togo-lookalike van Kwantum verwees. In een excuusvideo erkende ze dat één-op-één kopiëren schadelijk kan zijn voor ontwerpers en merken. Versteeg promootte aanvankelijk vrijwel elke goede lookalike, maar deelt inmiddels liever inspiratie dan exacte kopieën en vermijdt producten van kleine ondernemers die zijn nagebouwd.

Juridisch ligt de grens niet altijd eenvoudig. Ontwerpers moeten hun ontwerpproces goed documenteren om aan te tonen dat zij de eersten waren. Bovendien vervalt auteursrecht doorgaans zeventig jaar na de dood van de ontwerper, waardoor veel oudere artdecō-, Bauhaus- en mid-centuryontwerpen nauwelijks nog beschermd zijn. Kwantum moest eerder de verkoop van een bijna identieke Eames-stoel staken en schadevergoeding betalen aan Vitra. Een zaak over replica’s van meubels van Donald Judd eindigde in een schikking, waarna Kim Kardashian alsnog echte exemplaren aanschafte.

Exacte cijfers over de schade voor designmerken ontbreken. ING-sectoreconoom Dirk Mulder denkt dat goedkope ketens vooral een andere doelgroep bedienen dan gespecialiseerde designwinkels, maar waarschuwt wel voor merkverwatering: als een ontwerp overal betaalbaar verkrijgbaar is, kan het exclusieve imago afnemen. Winkeliers benadrukken daarnaast dat replica’s vaak minder duurzaam en kwalitatief minder goed zijn. Goedkope meubels kunnen sneller vervangen moeten worden, terwijl originele designstukken doorgaans een leven lang meegaan.

Niet alle ontwerpers zien kopiëren uitsluitend als bedreiging; sommigen beschouwen het als een compliment en vertrouwen erop dat liefhebbers vanwege de kwaliteit, afwerking en het verhaal achter een ontwerp voor het origineel kiezen. De groeiende dupecultuur leidt zo tot een blijvende spanning tussen betaalbaarheid en toegankelijkheid enerzijds, en auteursrecht, duurzaamheid en eerlijke beloning voor ontwerpers anderzijds. Versteeg kiest zelf voor een combinatie: dure, stevige meubels die lang meegaan, aangevuld met betaalbare accessoires van winkelketens.