Nederlands investeringsklimaat dreigt in de Europese achterhoede te belanden

In dit artikel:

Nederland dreigt volgens de EY Netherlands Attractiveness Survey 2026 verder weg te zakken in de Europese ranglijst van aantrekkelijke investeringslanden. Waar het land jarenlang bij de Europese top vijf hoorde, staat het inmiddels al enkele jaren op plek tien. EY waarschuwt dat zonder snel beleid een blijvende achterstand op steeds sterkere concurrenten in Europa waarschijnlijk wordt.

In 2025 trok Nederland 159 buitenlandse investeringsprojecten aan, iets meer dan de 147 van een jaar eerder, maar nog altijd ver onder het niveau van topjaar 2016, toen er 409 projecten waren. EY ziet dus geen echt herstel, maar vooral stabilisatie op een lager niveau. Dat is opmerkelijk omdat Nederland inhoudelijk nog steeds veel te bieden heeft: een sterke kennisbasis, goed onderwijs, goede internationale verbindingen en samenwerkende innovatiesystemen. Volgens het onderzoek lukt het alleen onvoldoende om dat potentieel om te zetten in concrete investeringen.

Europees gezien verandert het speelveld snel. Het totale aantal investeringsprojecten daalde in 2025, terwijl de werkgelegenheid bij die projecten veel sterker terugviel. Dat wijst erop dat investeringen steeds vaker draaien om kapitaal en technologie, niet om grote aantallen banen. Vooral AI, defensie en schone energie trekken geld aan, terwijl traditionele sectoren als chemie, auto-industrie en R&D-centra terrein verliezen.

Voor Nederland blijft het profiel vooral dienstverlenend: zakelijke diensten, software en IT, R&D en hoofdkantoren vormen samen het grootste deel van de projecten. De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk blijven de belangrijkste investeerders, terwijl China en Frankrijk weer actiever werden. Tegelijk daalde het aantal Duitse projecten flink.

De grootste knelpunten liggen volgens investeerders in de uitvoering: hoge kosten, stroomnetcongestie, personeelstekorten, stikstofregels, dure woningen en onzeker fiscaal beleid. Zij willen vooral lagere energieprijzen, betere infrastructuur, meer talent en betaalbare huisvesting. EY en oud-ASML-topman Peter Wennink pleiten daarom voor sneller en gerichter beleid, gericht op sectoren als digitalisering, veiligheid, energie en biotechnologie. Nederland heeft volgens hen wel kansen, maar mist tempo om die om te zetten in nieuwe groei.