Noors staatsfonds moet in grote defensiebedrijven kunnen beleggen

In dit artikel:

Noorwegen staat op het punt de ethische regels voor zijn staatsfonds, met een waarde van ongeveer 2,3 biljoen dollar, te herzien. Aanleiding zijn de conclusies van een staatscommissie, die donderdag worden gepubliceerd. De herziening volgt op het besluit van het parlement om ethisch gemotiveerde desinvesteringen tijdelijk op te schorten na Amerikaanse kritiek op de verkoop van aandelen Caterpillar. Amerikaanse bulldozers van het bedrijf worden gebruikt in Gaza en op de bezette Westelijke Jordaanoever.

Sinds de opschorting worden aanbevelingen van de onafhankelijke Raad voor Ethiek niet meer voorgelegd aan het bestuur van de centrale bank, maar aan Norges Bank Investment Management, de beheerder van het fonds. In de tussentijd zijn geen desinvesteringen uitgevoerd. Minister van Financiën Jens Stoltenberg ontkent dat de maatregel vooral bedoeld was om de relatie met de Verenigde Staten te beschermen, hoewel meer dan de helft van de fondsbeleggingen daar is ondergebracht.

Volgens Stoltenberg moet het fonds, dat ongeveer een kwart van de Noorse overheidsuitgaven financiert, breed gespreid blijven. De groeiende verwevenheid van civiele en militaire productieketens maakt ethische keuzes volgens hem moeilijker. Ook is de aandelenportefeuille sterk geconcentreerd: tien bedrijven, waaronder grote Amerikaanse technologieconcerns, vertegenwoordigen meer dan 20 procent van de waarde.

Een mogelijk ingrijpende wijziging betreft het verbod op beleggingen in producenten van kernwapens en essentiële onderdelen. De commissie onderzoekt of de afschrikkende werking van kernwapens moet worden meegewogen. Bij opheffing van het verbod zou het fonds kunnen investeren in grote defensiebedrijven zoals Lockheed Martin, Boeing en BAE Systems. Het Noorse Rode Kruis en andere maatschappelijke organisaties waarschuwen dat dit beleggingen in massavernietigingswapens zou legitimeren.

De commissievoorstellen vormen de basis voor regeringsplannen in een witboek dat naar verwachting in het voorjaar van 2027 verschijnt. Daarnaast bestaat bezorgdheid dat toekomstige desinvesteringsoverwegingen minder transparant worden en dat de Raad voor Ethiek mogelijk verdwijnt. Volgens maatschappelijke organisaties zijn de openbare aanbevelingen waardevolle informatie voor het publiek en andere beleggers.