Olafur Eliasson wil mensen met zijn kunst een andere kijk op de planeet bieden

In dit artikel:

In het aquarium van Artis presenteert de IJslands-Deense kunstenaar Olafur Eliasson zijn installatie *Deep seeing currents*. Bezoekers stappen een vrijwel volledig verduisterde ruimte binnen en dalen in twaalf minuten via lichtpatronen en bewegend geluid symbolisch af van ongeveer 500 meter tot 12 kilometer diepte. Veertig luidsprekers laten onder meer het kraken van ijskristallen, scheepsmotoren, sonar, walvisgezang en de communicatie van diepzeeorganismen horen. De installatie is geen natuurgetrouwe voorstelling, maar een zintuiglijke verbeelding van de diepzee, waarvan ongeveer 90 procent van de oceanen deel uitmaakt en die nog grotendeels ononderzocht is.

Eliasson wil bezoekers uit hun passieve kijkhouding halen. Doordat het zicht wegvalt, worden andere zintuigen en de verbeelding belangrijker. Die actieve ervaring moet volgens hem ook aanzetten tot verantwoordelijkheid buiten de installatie. Als klimaatambassadeur van de Verenigde Naties waarschuwt hij dat onwetendheid over de diepzee exploitatie, mijnbouw en zelfs bomproeven kan legitimeren. Ook wijst hij op bedreigingen voor de oceanen, zoals de mogelijke stilstand van de Golfstroom door klimaatverandering.

De kunstenaar ziet dierentuinen, musea en de openbare ruimte als plekken waar kunst mensen anders naar de wereld kan laten kijken. Hij pleit voor meer kunst op gedeelde plekken, ook als dat discussie oproept. Volgens Eliasson zijn kennis en data alleen onvoldoende om mensen tot actie te bewegen: verhalen, verbeelding en het gevoel deel uit te maken van een gemeenschap zijn eveneens nodig. Ondanks zijn eigen momenten van wanhoop benadrukt hij het belang van kleine, dagelijkse acties en betrokkenheid. Hoop kan volgens hem ontstaan wanneer mensen zich gezien, gehoord en verbonden voelen.