Ombudsman Reinier van Zutphen: 'Europees migratiepact is geen instantoplossing voor Ter Apel'
In dit artikel:
Nationale ombudsman Reinier van Zutphen kondigt een nieuwe bezoekronde naar Ter Apel aan kort na de zomer en noemt de situatie daar — asielzoekers die buiten moeten slapen — onacceptabel. Ter Apel is het belangrijkste aanmeldpunt voor asielzoekers in Nederland; Van Zutphen herinnert eraan dat ooit is afgesproken dat mensen niet buiten zouden hoeven overnachten, maar dat die belofte opnieuw niet is waargemaakt.
Vrijdag treedt het nieuwe Europese asiel- en migratiepact in werking, en Van Zutphen zal met Europese collega’s nagaan of de versnelde procedures de fundamentele rechten van asielzoekers respecteren. Hij benadrukt dat het pact geen directe oplossing is, maar wel een kans om sneller duidelijkheid te bieden: zowel voor mensen die moeten verblijven als voor degenen die Nederland moeten verlaten. Kritisch punt is of procedures snel genoeg zijn en of toezeggingen — ook inzake humane behandeling — daadwerkelijk worden nagekomen.
De ombudsman signaleert structurele problemen: duizenden klachten van asielzoekers die lang in onzekerheid wachten, transfers tussen gemeenten die integratie bemoeilijken, en opvanglocaties die feitelijk noodopvang zijn (zonder speelhoeken voor kinderen, met dag-en-nacht verlichting). Hij noemt schrijnende individuele gevallen, zoals een homoseksuele jongen uit Indonesië die zich onveilig voelde in een gemengde slaapruimte. Volgens Van Zutphen duurt het bij het huidige tempo van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) nog tien jaar voordat er voor de circa 50.000 aanwezige asielzoekers een beslissing is — een onaanvaardbaar lange periode die integratie en participatie ondermijnt.
Van Zutphen waarschuwt tegen bezuinigingen die leiden tot verslechtering: als informatie onduidelijk is en juridische bijstand te laat of te beperkt, stijgt het aantal bezwaren en rechtszaken. Hij is ook sceptisch over het voorgestelde tweestatusstelsel (onderscheid tussen politiek/gelovig/seksueel vervolgden en oorlogsvluchtelingen): volgens hem zal dat onvermijdelijk meer rechtszaken opleveren omdat mensen streven naar de meest gunstige status, onder meer vanwege nareis.
De ombudsman pleit voor snelle juridische hulp bij binnenkomst, een intensief plan van aanpak om opvang aan EU-normen te laten voldoen, en meer ambitie van het kabinetsbeleid. Hij verwijst naar analyses van de Rekenkamer die al hebben laten zien dat asieluitgaven en opvanginfrastructuur jarenlang slecht waren ingeschat. Van Zutphen zegt scherp te zullen toezien op uitvoering: als het lukt om kansrijke gevallen sneller af te handelen en mensen menswaardig te behandelen, zal hij dat prijzen; zo niet, dan blijft hij kritisch.