Ook na een boek van zijn coach blijft Mark Rutte een enigma

In dit artikel:

Voormalig premier en inmiddels Navo-baas Mark Rutte staat centraal in De kapitein en de buitenboordmotor, een boek over vijftien jaar relatie tussen hem en de weinig bekende adviseur Tjardus van Citters (63). Van Citters, met een achtergrond bij Roland Berger en MSL, trad jarenlang op als vertrouweling en personal brander van Rutte: hij schreef one-liners, organiseerde diners en strategiesessies, recenseerde publieke optredens en bepaalde mee waar Rutte wel of niet moest verschijnen — vaak zonder ooit een rekening te sturen en zonder dat veel VVD’ers van zijn rol wisten.

De band ontstond op het boekenbal in 2009; hun klik werd versterkt door gedeelde smaken (Saab, Bach) en politieke affiniteit. Waar Rutte al een politiek platform had, fungeerde Van Citters als externe klankbord — Rutte noemde hem zijn “buitenboordmotor” en vroeg hem zelfs op een gegeven moment eerlijk te zeggen wanneer zijn houdbaarheid als leider voorbij zou zijn. Die vraag bleef Van Citters bezighouden toen Rutte onverwacht besloot te stoppen als premier in juli 2023. Van Citters vermoedde politieke motieven en refereert aan sms-berichten waarin Rutte aanvankelijk een terugkeer van Frans Timmermans niet uitsloot; later kreeg Van Citters van Rutte de boodschap dat “het systeem klaar met mij was.”

Ghostwriter Emilie Maclaine Pont reconstrueerde het verhaal op basis van vele gesprekken met zowel Van Citters als Rutte. Het resultaat is vlot en leesbaar, maar de onthullingswaarde is beperkt: loyaliteit van Van Citters aan Rutte en de terughoudendheid van de ex-premier houden de meeste intieme politieke geheimen buiten beeld. Lezers die hoopten op schokkende nieuwtjes of een definitieve ontcijfering van Rutte zullen teleurgesteld zijn; spanningsvelden en grote politieke onthullingen blijven uit. Wel biedt het boek een inzichtelijke blik op personal branding in de Haagse politiek en op de dynamiek tussen een charismatische leider en zijn externe coach — inclusief een emotioneel slot waarin Van Citters zijn gevoeliger kant toont.

De kapitein en de buitenboordmotor is uitgegeven door Balans; de recensie verscheen in het FD, geschreven door Edwin van der Schoot en Puck Sie.