Ook Nederland omarmt de afslankspuit: aantal aanbieders neemt sterk toe

In dit artikel:

Afslankmedicatie wint snel terrein in Nederland, met een sterke toename van aanbieders en middelen. In het eerste kwartaal van 2024 verstrekten apotheken zo’n 35.000 keer deze medicijnen, een flinke groei ten opzichte van 24.000 keer in dezelfde periode een jaar eerder. De markt, momenteel goed voor ongeveer €100 miljoen per jaar, wordt verwacht uit te groeien tot €500 miljoen in 2030. Fabrikanten zoals Novo Nordisk spelen een grote rol met producten als Ozempic en Wegovy, die oorspronkelijk voor diabetici zijn ontwikkeld maar nu ook bij obesitas worden ingezet.

De beschikbaarheid is fors verbeterd door verhoogde productiecapaciteit; er zijn geen tekorten meer en het gebruik onder obesitaspatiënten schaadt de leveringen aan diabetici niet langer. Iedere BIG-geregistreerde arts kan deze medicijnen voorschrijven, en patiënten kunnen ze verkrijgen via een breed scala aan aanbieders, variërend van huisartsen en gespecialiseerde klinieken tot online partijen zonder fysieke locaties. De legale distributie verloopt via apotheken en groothandels, waarbij sommige bedrijven actief inzetten op een compleet zorgtraject inclusief thuisbezorging.

Tegelijkertijd bestaat een problematisch illegaal circuit van vervalste medicatie, waar de Fiod recent nog vier verdachten arresteerde. Oplichting komt vaker voor, waarschuwt de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Artsen en apothekers ervaren een dilemma: weigeren zij de medicatie, dan lukt het patiënten vaak toch via het internet te bemachtigen, wat onbekende risico’s met zich meebrengt. Daarom kiezen sommige zorgverleners er bewust voor om de medicatie te verstrekken, om zo beter toezicht te houden.

De markt wordt gekenmerkt door concurrerende aanbieders die agressief adverteren, vaak op de grens van wat wettelijk is toegestaan, omdat reclame voor medicijnen in Nederland verboden is. De IGJ verwijderde honderden misleidende advertenties. Patiënten betalen zelf voor deze medicijnen omdat ze niet in het basispakket van de zorgverzekering zijn opgenomen; alleen het oudere middel Saxenda wordt onder strenge voorwaarden vergoed. De kosten van behandelingen lopen uiteen van ongeveer €200 tot €800 per maand, waarbij vooral de begeleiding wordt betaald, aangezien aanbieders geen winst mogen maken op de medicijnen zelf.

Medische richtlijnen schrijven voor dat afslankmedicatie alleen wordt ingezet na een uitgebreide triage en in combinatie met leefstijlinterventies. In de praktijk blijkt de begeleiding vaak minimaal te zijn; triages bestaan soms slechts uit een online vragenlijst die eenvoudig kan worden aangepast zodat patiënten toch in aanmerking komen. Deze lage drempel vergemakkelijkt het snelle gebruik van afslankmedicatie, ook voor mensen zonder een medisch dringende indicatie, wat deskundigen zoals obesitashoogleraar Liesbeth van Rossum zorgelijk vinden. Volgens haar wordt ernstig overgewicht vaak onderschat als een ernstige ziekte en groot volksgezondheidsprobleem.