Oorlog in Iran wakkert renteverhogingsverwachtingen aan door inflatievrees
In dit artikel:
Europese centrale banken krijgen door de oorlog in Iran en de daaropvolgende stijging van de energieprijzen steeds meer marktdruk om de rente eerder te verhogen. Geldmarkten plaatsten maandag grotere kans op renteverhogingen van de ECB, de Zwitserse Nationale Bank (SNB) en de Zweedse Riksbank nog vóór het einde van 2024; de Britse centrale bank wordt volgens markten pas in 2027 verwacht aan te haken. Ook in Azië zetten sommige centrale banken plannen voor verzachting stop of overwegen ze dezelfde richting.
De herwaardering van renteverwachtingen volgde op voorraadverlagingen door grote olieproducenten en toenemende zorgen over aanhoudende verstoringen in de scheepvaart, waardoor de olieprijs boven $119 per vat klom – het hoogste niveau sinds midden 2022. Analyses (TS Lombard) laten zien dat aanhoudend hoge olie- en gasprijzen de inflatie in de eurozone met ongeveer één procentpunt kunnen optrekken, met vergelijkbare effecten in het Verenigd Koninkrijk. Hogere brandstofkosten zouden bovendien via transport- en productieketens doorwerken naar bredere prijsdruk.
Voor beleidsmakers speelt ook het trauma van 2022 mee: toen werd de rente te laat verhoogd nadat een energie-schok door de Russische invasie snel in bredere inflatie doorsloeg. Dat maakt centrale bankiers gevoeliger voor het risico van “tweede-ronde-effecten” waarbij hogere energieprijzen lonen en overige kosten opdrijven. Tegelijkertijd is er het traditionele monetair-economische handboek dat aanbeveelt aanbodschokken te negeren als ze tijdelijk zijn; het huidige dilemma is of die vuistregel nu moet wijken.
Marktprijzen rekenen op concrete timing: geldmarkten verwachten een eerste ECB-verhoging uiterlijk in juni/juli en mogelijk een volgende in december; de Riksbank zou in de herfst één of twee stappen kunnen zetten; de SNB wordt in oktober en opnieuw in 2027 genoemd. Alle vier de betrokken centrale banken vergaderen op 18-19 maart, maar directe actie wordt niet voorzien. Analisten waarschuwen dat de markten mogelijk te ver voorliggen — deels door het afwikkelen van eerder overvolle posities en risk-off hedges — en dat de SNB vanwege een sterke frank minder geneigd is te verhogen.