Op de schouders van dissidente reuzen

In dit artikel:

De Amerikaanse Atlantic‑journalist Gal Beckerman schreef Hoe word ik dissident?, een ambitieus en normatief handboek dat lezers wil aanzetten tot moed en verzet door te putten uit beroemde rolmodellen. Recensent Sanne Kloosterboer (FD Persoonlijk) plaatst Beckermans project naast een ironische verwijzing naar de Life of Brian‑scène: veel mensen willen zich graag als autonoom verzetstype zien, maar de voorbeelden in het boek — van Diogenes en Jezus tot Camus, Václav Havel, Etty Hillesum en Aleksej Navalny — zijn vaak zulke extreme, levensgevaarlijke gevallen dat identificatie voor gewone burgers moeilijk wordt.

Beckerman structureert zijn hoofdstukken als voorschriften (alle titels beginnen met “Wees …”) en mikt duidelijk op een Amerikaans publiek dat volgens hem mogelijk afglijdt naar een meer illiberale democratie. Kloosterboer vindt die opzet pretentieus: de voorgestelde moraliteit en offers horen bij totalitaire of vijandige regimes en zijn in een gevestigde liberale rechtsstaat zelden realistisch te testen. Waar Timothy Snyders On Tyranny vooral praktische, bescheiden handreikingen geeft om democratie te beschermen — gehoorzaam niet blind, steun instituties, begin kleine vormen van burgerlijke hulp —, laat Beckermans boek de lezer eerder verlangen naar grootse heldendaden die in veel westerse samenlevingen nauwelijks aan de orde zijn.

De recensie waarschuwt voor een paradox: Beckermans keuze van hoogdravende voorbeelden kan iedereen een beetje dissident doen voelen, terwijl echte dissidentie zich pas duidelijk toont als de democratische status quo concreet in gevaar raakt. Kortom: inspirerend in ambities en voorbeelden, maar discutabel qua toepasbaarheid en toon voor het beoogde publiek.

Aan het slot vermeldt de bespreking kort nog enkele andere nieuwe titels: Menno de Galan over de Amerikaanse Trump‑kiezer, Saul van Stapele over de geschiedenis en economie van gangsta rap, Frédéric Lenoir over wijsheid en geluk, en Joop van Riessen over het politiebureau Warmoesstraat.