Op het puntje van je stoel in Straatsburg
In dit artikel:
Het Europees Parlement gaat volgende maand experimenteren met nieuwe spelregels om plenaire debatten levendiger te maken. Tijdens de zitting in Straatsburg van 15–18 juni worden onder meer late-avonddebatten vermeden, wordt een minimale aanwezigheid per politieke fractie ingesteld zodat de zaal minder leeg blijft, komen meer interrupties mogelijk en moeten Eurocommissarissen niet alleen de inleiding en afsluiting verzorgen maar ook tussentijds reageren op bijdragen. De maatregelen volgen op kritiek van meerdere parlementsleden dat debatten inmiddels vaak neerkomen op een reeks verklaringen voor een vrijwel lege zaal; een brief van 36 collega’s aan voorzitter Roberta Metsola, medeondertekend door PvdA-Europarlementariër Lara Wolters, vroeg om verandering.
In Straatsburg speelden ook onderhandelingen over de hervorming van de Europese terugkeerwetgeving. Voor vrijwel alle onderwerpen bereikten Parlement en lidstaten een akkoord, maar de ingangsdatum van de wet bleef een twistpunt. Lidstaten dringen aan op een overgangsperiode van twee jaar om uitvoeringsorganisaties de tijd te geven, terwijl het Parlement veel kortere termijnen wil om sneller effect te boeken. Fractieleiders zoals EVP’s Manfred Weber vinden uitstel onaanvaardbaar; diplomaten wijzen erop dat een te korte implementatieperiode de uitvoering kan ondermijnen. Op 1 juni staat een nieuwe — vermoedelijk laatste — triloog gepland om deze resterende kwestie te beslechten.
Op economisch terrein bevestigt een brede historische studie van Manuel Funke, Moritz Schularick en Christoph Trebesch dat populistisch bewind gemiddeld schadelijke gevolgen heeft: vijftien jaar na aantreden ligt het bbp per hoofd naar schatting circa 10% lager dan zonder populisten. Een aparte analyse van Polen tijdens het PiS‑bewind (2015–2023) nuanceert het beeld: hoewel de economie ogenschijnlijk sterk bleef en de werkloosheid laag, is een groot deel van die positieve cijfers te verklaren door de toevloed van Oekraïense arbeidsmigranten na 2022. Bovendien wijzen Poolse onderzoekers op structurele ingrepen van PiS — zoals verlaging van de pensioenleeftijd en het later laten beginnen van de leerplicht — die het arbeidsaanbod op termijn verkleinen en instituties verzwakken. Hun oordeel is duidelijk: ook schijnbaar gunstige economische cijfers mogen niet verhullen dat populistische beleidskeuzes vaak de groeivooruitzichten ondermijnen.
Voor de chipindustrie luiden onderzoekers en bedrijfsorganisaties tegelijk de noodklok. Ondanks nieuwe investeringen in productielocaties in Europa — onder andere door Infineon en het ESMC‑consortium in de regio Dresden — zal de vraag naar chips naar verwachting verdubbelen richting 2040. Een recent Strategy&‑onderzoek in opdracht van Duitse en Nederlandse brancheverenigingen concludeert dat de EU-productie nog niet in de pas loopt met die groeiende behoefte. Productie op waferniveau is 15–30% duurder dan in Azië, en veel verwerking en verpakking vindt al buiten Europa plaats. Verbeteringen zijn mogelijk via robotisering en lagere energiekosten, maar knelpunten zoals trage vergunningprocedures (gemiddeld 34 maanden tot productie in Europa versus 19 maanden in Taiwan) en langdurige subsidiebesluiten (1–2 jaar) moeten worden aangepakt. De aanbevelingen zijn bedoeld als input voor de geplande 'Chip Act 2' van de Europese Commissie, waarvan de voorstellen rond 3 juni op de agenda staan.
Kort overzicht van overige Europese dossiers en actualiteiten:
- Ministers van landbouw, Europese zaken en buitenlandse zaken hebben deze week verschillende vergaderingen gepland, onder meer over kunstmest, de meerjarenbegroting en een Gymnich-overleg in Limassol.
- De Europese Commissie bespreekt maatregelen om de handels- en technologische afhankelijkheid van China te verminderen.
- België werkt aan plannen voor een wegenvignet; Duitsland stokte eerder met tolplannen.
- Een recente Russische aanval op Kiev met hypersonische raketten leidde tot brede veroordeling in Europa.
- Culturele en politieke incidenten: een bijeenkomst van Duitsers die na WOII uit Tsjechoslowakije moesten vertrekken zorgde voor ophef in Praag/Brno; en politieke debatten over leiderschap en diplomatie blijven prominent in Europese media.
Het stuk is onderdeel van de FD‑rubriek Europamania uit Brussel; de redactie nodigt lezers uit met tips of reacties.