Oppassen met de oppasoma en -opa

In dit artikel:

Op een camping in Cantabrië viel de sterke rol van Spaanse grootouders in het dagelijkse gezinsleven op: opa en oma zijn actief betrokken en helpen mee met de verzorging van kleinkinderen. In Nederland geldt iets soortgelijks: veel gezinnen zijn afhankelijk van opvang door grootouders en sommige werknemers vervroegen zelfs hun pensioen om voor de kleintjes te kunnen zorgen. Tegelijkertijd maakt de trend om langer door te werken vervroegd stoppen met werken zeldzamer, met mogelijke gevolgen voor die oppasbereidheid.

Recent onderzoek koppelt pensioenbeleid aan gezinskeuzes. Julius Ilciukas (Universiteit van Amsterdam) toont in zijn proefschrift aan dat de pensioenhervorming van 2006 — toen de VUT werd afgeschaft — doorwerkte op de volgende generatie: dochters van moeders die later met pensioen gingen, kregen zelf minder vaak kinderen. Olga Grünwald (RUG) concludeerde in 2022 dat doorwerken na pensionering in deeltijd de oppasfunctie minder belemmert dan langer doorwerken in een carrièrebaan; volledig stoppen vergroot vooral de oppasactiviteit van opa’s, wat erop wijst dat mannen pensionering benutten om familiebanden te versterken.

Beide onderzoekers waarschuwen beleidsmakers voor de onbedoelde effecten van het verlengen van het beroepsleven, zeker omdat werkende grootouders meer druk ervaren. Enquêtes (EenVandaag 2023) laten zien dat een aanzienlijk deel van grootouders het oppassen zwaar of belastend vindt, maar daar vaak niet open over is. Tegelijk speelt spanningsveld tussen ouderlijke opvoedstijlen en bemoeizuchtige grootouders, wat vraagt om duidelijke afspraken en wederzijds begrip.